من مهدی صارمی نژاد هستم.

روانشناس بالینی (مشاور) شیراز و عضو انجمن نخبگان فارس

دوره های علمی در زمینه درمان های مختلف مخصوصا روان تحلیلی و درمان شناختی رفتاری در سراسر ایران گذراندم و سالهاست که به درمان در زمینه های مختلف پرداخته ام.

برچسب ها: Introduction, مهدی صارمی نژاد, mehdi saremi nezhad, luvtd, مهدی صارمی نژاد مشاور شیراز, مهدی صارمی نژاد روانشناس شیراز, دکتر مهدی صارمی نژاد روانشناس بالینی شیراز, دکتر مهدی صارمی نژاد, دکتر مهدی صارمی نژاد شیراز, دکتر مهدی صارمی نژاد روانشناس شیراز, دکتر مهدی صارمی نژاد مشاور شیراز,

مهدی صارمی نژاد
۲۲ ۰
۵ نظر

اختلال خوردن یا پرخوری عصبی Bulimia Nervosa

پرخوری عصبی چیست؟
اختلال پرخوری عصبی یا "بولیمیا نروزا" (Bulimia Nervosa) نوعی اختلال خوردن است که با دوره‌های مکرر پرخوری و به دنبال آن رفتارهایی برای جبران، مانند استفراغ عمدی، استفاده از ملین‌ها، ورزش بیش از حد، یا روزه گرفتن، مشخص می‌شود. افراد مبتلا به بولیمیا معمولاً در یک دوره زمانی کوتاه مقدار زیادی غذا می‌خورند (پرخوری) و سپس سعی می‌کنند با روش‌هایی که به آنها اشاره شد، از افزایش وزن جلوگیری کنند.

این اختلال می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله فشارهای اجتماعی، اضطراب، افسردگی، یا مشکلات در کنترل وزن ایجاد شود. بولیمیا می‌تواند عوارض جدی جسمی و روانی داشته باشد، از جمله عدم تعادل الکترولیت‌ها، مشکلات قلبی، آسیب به سیستم گوارشی، و اختلالات خلقی.
در ادامه این مطلب که برگرفته از کارگاه آشنایی با اختلالت مهدی صارمی نژاد روانشناس بالینی شیراز می باشد به شناخت این اختلال و بررسی نشانه های آن و روش های درمانی پرداخته شده است.

نشانه های پرخوری عصبی چیست؟
نشانه‌های اختلال پرخوری عصبی (بولیمیا نروزا) می‌تواند جسمی و رفتاری باشد. برخی از مهم‌ترین نشانه‌ها عبارتند از:

نشانه‌های رفتاری:
1. پرخوری دوره‌ای: مصرف مقدار زیادی غذا در مدت کوتاه، که معمولاً با احساس از دست دادن کنترل همراه است.
2. رفتارهای جبرانی نامناسب: مانند استفراغ عمدی، استفاده از ملین‌ها، روزه‌داری، یا ورزش بیش از حد برای جلوگیری از افزایش وزن.
3. پنهان‌کاری: افراد مبتلا به بولیمیا ممکن است رفتارهای خود را مخفی کنند و به صورت پنهانی پرخوری و استفراغ کنند.
4. نگرانی بیش از حد در مورد وزن و ظاهر: این افراد معمولاً بسیار نگران وزن و شکل بدن خود هستند.
5. الگوهای غذایی نامنظم: مانند خوردن غذاهای بسیار کم‌کالری در طول روز و سپس پرخوری در شب.

نشانه‌های جسمی:
1. آسیب به دندان‌ها: استفراغ مکرر می‌تواند باعث پوسیدگی دندان‌ها و تحلیل مینای دندان شود.
2. التهاب گلو و غدد بزاقی: به دلیل استفراغ مکرر، گلو و غدد بزاقی ممکن است متورم و دردناک شوند.
3. عدم تعادل الکترولیت‌ها: که می‌تواند منجر به عوارض جدی مانند نامنظمی ضربان قلب، مشکلات کلیوی، و حتی ایست قلبی شود.
4. زخم‌ها یا خراش‌های روی دست‌ها: که ممکن است ناشی از استفراغ عمدی باشد (معمولاً به عنوان "علامت راسل" شناخته می‌شود).
5. نوسانات وزن: وزن این افراد ممکن است به طور مکرر تغییر کند و به سادگی قابل پیش‌بینی نباشد.

نشانه‌های روانی:
1. احساس گناه یا شرم: پس از دوره‌های پرخوری، افراد ممکن است احساس گناه یا شرم شدید کنند.
2. اختلالات خلقی: از جمله افسردگی و اضطراب که می‌تواند با بولیمیا همراه باشد.
3. عزت نفس پایین: که معمولاً با نارضایتی از بدن و وزن خود ارتباط دارد.

شیوع این اختلال:
شیوع اختلالات خوردن به طور کلی در میان بانوان بیشتر از آقایان است. با این حال، این تفاوت‌ها بستگی به نوع اختلال خوردن دارد. در زیر به شیوع این اختلالات در بانوان و آقایان اشاره می‌شود:

1. اختلال پرخوری عصبی (بولیمیا نروزا):
   - بانوان: این اختلال به طور قابل توجهی بیشتر در میان بانوان شایع است. به طور معمول، نسبت شیوع این اختلال در بانوان به آقایان حدود 1 به 10 است، یعنی برای هر 10 زن مبتلا به بولیمیا، تنها 1 مرد به این اختلال مبتلا می‌شود.
   - آقایان: هرچند بولیمیا در میان آقایان نادرتر است، اما همچنان تعداد قابل توجهی از مردان نیز به این اختلال مبتلا می‌شوند. در سال‌های اخیر، آگاهی و شناخت بیشتر از این اختلال در میان آقایان منجر به افزایش موارد گزارش شده شده است.

2. اختلال بی‌اشتهایی عصبی (آنورکسیا نروزا):
   - بانوان: این اختلال هم به طور عمده در بانوان مشاهده می‌شود، با نسبتی مشابه با بولیمیا (حدود 1 به 10).
   - آقایان: هرچند نسبت آقایان مبتلا به آنورکسیا کمتر از بانوان است، اما این اختلال می‌تواند در مردان نیز اتفاق بیافتد و اغلب به دلیل عدم شناخت یا انکار، دیرتر تشخیص داده می‌شود.

3. اختلال پرخوری (Binge Eating Disorder):
   - بانوان: این اختلال نیز در بانوان شایع‌تر است، اما نسبت شیوع آن نسبت به بولیمیا و آنورکسیا کمتر است. برای هر 3 زن مبتلا به این اختلال، تقریباً 2 مرد وجود دارد.
   - آقایان: در مقایسه با بولیمیا و آنورکسیا، این اختلال در آقایان شیوع بیشتری دارد و به نسبت مشابهی با بانوان دیده می‌شود.

دلایل تفاوت در شیوع این دست اختلالات:
   - عوامل فرهنگی و اجتماعی: فشارهای فرهنگی برای داشتن بدنی لاغر و ایده‌آل‌های زیبایی بیشتر بر بانوان تأثیر می‌گذارد.
   - عوامل روان‌شناختی: زنان معمولاً حساسیت بیشتری به وزن و شکل بدن خود نشان می‌دهند که می‌تواند آنها را بیشتر در معرض این اختلالات قرار دهد.
   - تشخیص و گزارش: مردان ممکن است کمتر تمایل به گزارش این مشکلات داشته باشند یا به دلیل استیگما (برچسب اجتماعی)، کمتر به دنبال کمک باشند.
به طور کلی، هرچند اختلالات خوردن در بانوان بیشتر شایع است، اما این اختلالات می‌توانند برای هر دو جنس مشکلات جدی ایجاد کنند و نیازمند توجه و درمان مناسب هستند.

درمان:

درمان اختلال پرخوری عصبی (بولیمیا نروزا) معمولاً شامل ترکیبی از روش‌های مختلف است که به بیمار کمک می‌کنند تا رفتارهای پرخوری و رفتارهای جبرانی ناسالم خود را کنترل کرده و بهبودی پایدار پیدا کنند. درمان می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

1. روان‌درمانی:
   - رفتاردرمانی شناختی (CBT): این روش معمول‌ترین و موثرترین روش درمان بولیمیا است. CBT به بیمار کمک می‌کند تا الگوهای فکری منفی و رفتارهای ناسالم مرتبط با خوردن و وزن را شناسایی کرده و تغییر دهد. همچنین به بیمار آموزش داده می‌شود که چگونه عادت‌های سالم‌تری در زمینه غذا خوردن و واکنش به استرس پیدا کند.
   - روان‌درمانی بین فردی (IPT): این نوع درمان بر بهبود روابط بین فردی و کاهش استرس‌هایی که ممکن است باعث پرخوری شود، تمرکز دارد.
   - درمان گروهی: در برخی موارد، جلسات گروهی با دیگر افراد مبتلا به اختلالات خوردن می‌تواند به بیمار کمک کند تا از تجربه‌های دیگران یاد بگیرد و حمایت اجتماعی بیشتری دریافت کند.

2. دارودرمانی:
   - داروهای ضدافسردگی: برخی از داروهای ضدافسردگی، مانند مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) مثل فلوکستین، می‌توانند به کاهش علائم بولیمیا کمک کنند، به ویژه اگر همراه با افسردگی یا اضطراب باشد. این داروها می‌توانند به کاهش فراوانی دوره‌های پرخوری و رفتارهای جبرانی کمک کنند.

3. مشاوره تغذیه:
   - آموزش تغذیه‌ای: یک متخصص تغذیه می‌تواند به بیمار کمک کند تا الگوهای غذایی سالم‌تری را به جای پرخوری و رفتارهای جبرانی ایجاد کند. این شامل آموزش درباره تغذیه مناسب، برنامه‌ریزی وعده‌های غذایی و ایجاد رابطه‌ای سالم‌تر با غذا است.
   - نظارت بر وزن و تغذیه: در برخی موارد، نظارت مداوم بر وزن و تغذیه بیمار می‌تواند به ارزیابی پیشرفت و اصلاح نیازهای درمانی کمک کند.

4. حمایت خانوادگی و اجتماعی:
   - درمان خانوادگی: در صورتی که بیمار نوجوان باشد یا حمایت خانوادگی ضعیفی داشته باشد، درمان خانوادگی می‌تواند مفید باشد. این نوع درمان به اعضای خانواده کمک می‌کند تا یاد بگیرند چگونه از بیمار حمایت کنند و فشارهایی که ممکن است باعث بولیمیا شود را کاهش دهند.
   - گروه‌های حمایتی: پیوستن به گروه‌های حمایتی می‌تواند به بیماران کمک کند تا درک بهتری از بیماری خود داشته باشند و از تجربه‌های دیگران استفاده کنند.

5. درمان‌های پزشکی:
   - مراقبت‌های پزشکی: از آنجا که بولیمیا می‌تواند عوارض جسمی جدی داشته باشد، برخی بیماران ممکن است نیاز به مراقبت‌های پزشکی مداوم برای مدیریت عوارضی مانند مشکلات قلبی، عدم تعادل الکترولیت‌ها یا آسیب به سیستم گوارشی داشته باشند.

6. درمان در بیمارستان یا بستری:
   - در موارد شدید بولیمیا که رفتارهای جبرانی یا مشکلات جسمی جدی وجود دارد، ممکن است بستری در بیمارستان یا مراکز درمانی ویژه ضروری باشد تا وضعیت بیمار به صورت مداوم تحت نظر قرار گیرد و درمان‌های تخصصی‌تری ارائه شود.

نتیجه گیری:
باید توجه داشتن که درمان بولیمیا نروزا نیاز به صبر و حمایت دارد و ممکن است چندین ماه تا چند سال طول بکشد تا بهبودی کامل حاصل شود. و این میزان ارتباط کامل با همکاری فرد درگیر با اختلال و ارتباط موثرش با درمانگر دارد. همچنین حمایت مداوم از بیمار و توجه به نیازهای جسمی و روانی او در طول فرایند درمان بسیار مهم است.

مهدی صارمی نژاد
۱۰ ۰
۱ نظر

اختلال روان تنی Psychosomatic Disorder

سه شنبه ۲۲ خرداد ۰۳ | ۱۵:۵۵ ۸۱ بازديد

اختلال روان‌تنی (Psychosomatic Disorder)

برای تعریف این اختلال باید گفت که اختلال روان تنی به شرایطی اطلاق می‌شود که در آن عوامل روانی و عاطفی نقش مهمی در بروز و تشدید علائم جسمانی دارند. در این نوع اختلالات، نشانه‌های فیزیکی و جسمانی بدون وجود علت فیزیکی نمایان می شوند و یا شدت می‌یابند. در زیر به بررسی جامع این اختلال پرداخته می‌شود که به صورت خلاصه از کارگاه اختلالات مهدی صارمی نژاد روان شناس بالینی و مشاور شیراز جمع آوری شده است:

تعریف اختلال روان‌تنی

اختلال روان‌تنی به معنای تأثیر مستقیم عوامل روانی بر بروز یا تشدید بیماری‌های جسمانی است. این شرایط زمانی رخ می‌دهد که اضطراب، استرس، افسردگی یا دیگر مشکلات روانی باعث به وجود آمدن نشانه های فیزیکی در فرد درگیر با اختلال می شود یا گاهأ این علائم در فرد تشدید می شود، که با مراجعه به پزشک متخصص هیچ علت و یا نقص و بیماری فیزیکی در فرد مشاهده نمی شود.
تشخیص اختلال روان‌تنی معمولاً شامل ارزیابی جامع پزشکی و روانشناختی است. پزشکان ابتدا تلاش می‌کنند تا علل فیزیکی علائم را شناسایی کنند. در صورتی که همان طور که گفته شد علت فیزیکی مشخصی یافت نمی شود، لذا ارزیابی روانشناختی انجام می‌شود تا ارتباط بین عوامل روانی و علائم جسمانی بررسی شود.

علل و عوامل مؤثر

استرس و اضطراب: استرس و اضطراب می‌توانند سیستم ایمنی بدن را تضعیف کنند و موجب بروز یا تشدید علائم فیزیکی شوند.
افسردگی: افسردگی می‌تواند باعث تغییرات در سطح انرژی، خواب، و اشتها شود که به نوبه خود علائم جسمانی ایجاد می‌کنند.
تجارب تلخ گذشته: تجارب تلخ گذشته مانند سوءاستفاده، تروما یا از دست دادن عزیزان می‌توانند به اختلالات روان‌تنی منجر شوند.
عوامل شخصیتی: برخی افراد به دلیل ویژگی‌های شخصیتی خود مانند حساسیت بالا، ممکن است بیشتر مستعد این اختلالات باشند.

علائم شایع

علائم اختلال روان‌تنی بسیار متنوع هستند می توانند از یک سردرد ساده تا درد قفسه سینه و... را شامل شوند و با توجه به بدن هر فرد این مشکلات می تواند تغییر کند، به طور کلی این نشانه ها شامل موارد زیر می باشد:

دردهای جسمانی: سردرد، کمردرد، دردهای عضلانی و مفصلی و...
مشکلات گوارشی: زخم معده، سندرم روده تحریک‌پذیر، معده درد و حالت تهوع و...
مشکلات قلبی: تپش قلب، درد قفسه سینه، احساس سنگینی در قفسه سینه
مشکلات پوستی: کهیر، خارش
سایر علائم: خستگی مزمن، مشکلات خواب

میزان شیوع اختلال روان تنی

اختلالات روان‌تنی به طور کلی می‌توانند هر دو جنسیت را تحت تأثیر قرار دهند، اما برخی مطالعات نشان می‌دهند که این اختلالات در بانوان شایع‌تر هستند. چند عامل می‌تواند سبب بروز این تفاوت گردد که در ادامه به آن اشاره می شود:

عوامل روان‌شناختی و اجتماعی

افسردگی و اضطراب: زنان به طور کلی بیشتر از مردان به افسردگی و اضطراب مبتلا می‌شوند، که این دو عامل می‌توانند خطر ابتلا به اختلالات روان‌تنی را افزایش دهند.
ابراز احساسات: زنان ممکن است تمایل بیشتری به ابراز احساسات و شکایات جسمانی داشته باشند، در حالی که مردان ممکن است احساسات خود را بیشتر سرکوب کنند.
نقش‌های اجتماعی و استرس‌های مرتبط: زنان اغلب نقش‌های چندگانه‌ای مانند کار، خانه‌داری و مراقبت از خانواده را ایفا می‌کنند که می‌تواند سطح استرس را افزایش دهد و احتمال بروز علائم روان‌تنی را بیشتر کند.

عوامل بیولوژیکی

تغییرات هورمونی: تغییرات هورمونی در طول چرخه قاعدگی، بارداری و یائسگی می‌تواند به تغییرات روانی و فیزیکی منجر شود که برخی از آن‌ها ممکن است به اختلالات روان‌تنی مرتبط باشند.

مطالعات و تحقیقات

طبق مطالعات مختلف زنان بیشتر از مردان به اختلالات روان‌تنی مبتلا می‌شوند. به عنوان مثال، تحقیقات نشان می‌دهد که زنان بیشتر از مردان علائم جسمانی مانند دردهای مزمن، خستگی، و مشکلات گوارشی را گزارش می‌دهند که می‌تواند به عوامل روانی مرتبط باشد.

پس می توان نتیجه گرفت که در مجموع، اگرچه اختلالات روان‌تنی می‌تواند در هر دو جنسیت رخ دهند، اما به نظر می‌رسد که زنان بیشتر از مردان به این نوع اختلالات مبتلا می‌شوند. این تفاوت ممکن است به دلیل ترکیبی از عوامل روان‌شناختی، اجتماعی و بیولوژیکی باشد. تشخیص و درمان به موقع این اختلالات برای هر دو جنسیت از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

درمان

درمان اختلال روان‌تنی معمولاً شامل یک رویکرد چندگانه است و هر درمانگر با توجه به تخصص اصلی خود می تواند از یک یا تمام مواردی که اشاره می شود در رود درمان استفاده کند که ممکن است شامل موارد زیر باشد:

درمان دارویی: استفاده از داروهای ضدافسردگی، ضداضطراب یا مسکن‌ها.
روان‌درمانی: مشاوره و روان‌درمانی برای مدیریت استرس، اضطراب و افسردگی.
تکنیک‌های آرامش‌بخش: یوگا، مدیتیشن، تمرینات تنفسی
تغییرات سبک زندگی: رژیم غذایی مناسب، ورزش منظم، خواب کافی

راه های پیشگیری

پیشگیری از بروز اختلالات روان‌تنی شامل مدیریت استرس، داشتن سبک زندگی سالم، حفظ روابط اجتماعی مناسب و استفاده از تکنیک‌های آرامش‌بخش است. همچنین مهم است که در صورت بروز مشکلات روانی، سریعاً به مشاور یا روانشناس مراجعه شود تا از تشدید علائم جسمانی جلوگیری شود و فرد بتواند تنش های مضر را با روش درست و با کمک درمانگر از سر بگذراند.

نتیجه‌گیری

اختلالات روان‌تنی نمونه‌ای از تعامل پیچیده بین ذهن و بدن می باشد که نیاز به تشخیص و درمان جامع دارد. با درک بهتر این اختلالات و استفاده از روش‌های درمانی مناسب، می‌توان کیفیت زندگی افراد مبتلا را بهبود بخشید.

مهدی صارمی نژاد
۱۹ ۰
۲ نظر

افسردگی depression

چهارشنبه ۲۶ اردیبهشت ۰۳ | ۲۳:۳۲ ۱۲۴ بازديد

هدف از گرد آوری این مطلب آشنایی با پدیده افسردگی Depression می باشد که طیف های گسترده ای را شامل می شود و می تواند برای هر فرد و در هر سنی رخ دهد، لذا شناخت بیشتر آن می تواند برای فرد درگیر با این مسئله و اطرافیانش بسیار مفید باشد. پس در ادامه به انواع افسردگی و علائم آن و روش های درمان اشاره می شود. باید توجه داشت که این بیماری می‌تواند در هر فرد به صورت متفاوتی ظاهر شود و علائم متفاوتی را از خود نشان دهد. و از طرفی بسیار شایع است؛ تا‌جایی‌که در اصطلاح به این بیماری، سرماخوردگی روح هم گفته می شود.

افسردگی depression

در دسته‌ بیماری‌های خلقی قرار می‌گیرد که با احساس غم، از دست‌دادن فرد یا هر چیز دلخواهی، یا عصبانیتی که با فعالیت‌های روزانه‌ فرد تداخل دارد، توصیف می‌شود و نسبتا شایع است. و همانطور که اشاره شد افراد مختلف نشانه های افسردگی را به طریق مختلف تجربه می‌کنند. به طور کلی افسردگی یک بیماری شایع و جدی پزشکی است که بر احساسات، طرز تفکر و نحوه عملکرد روزانه فرد تأثیر منفی می‌گذارد. و می تواند باعث شود فرد احساس غم و اندوه یا از دست دادن علاقه به فعالیت‌هایی را تجربه کند که در گذشته از آن‌ها لذت می‌برده است .به همین دلیل می‌تواند سبب بروز انواع مشکلات عاطفی و جسمی شود و توانایی فرد در برقراری ارتباطات اجتماعی را نیز کاهش دهد.

نکته ای که باید به آن توجه داشت این مسئله است که همه افراد در طول زندگی خود گاهی خلق پایین را تجربه می کنند و این امری بسیار طبیعی است. زیرا حوادث ناراحت‌کننده و ناراحتی، ممکن است برای هر کسی اتفاق‌ بیفتد. اما اگر فردی به طور منظم احساس بدبختی یا ناامیدی کند، ممکن است دچار افسردگی باشد. باید توجه داشت که افسردگی یک بیماری جدی است و می‌تواند بدون درمان مناسب، بدتر شود. با‌این‌وجود، افرادی که به دنبال درمان هستند بعد از چند هفته، بهبود پیدا می‌کنند. پس لازم به ذکر است که در صورت مشاهده اولین علائم و نشانه ها بهترین کار کمک گرفتن از فرد متخصص است.
در ادامه این مطلب که از کارگاه شناخت افسردگی و راه های مقابله با آن، مهدی صارمی نژاد روانشناس بالینی (مشاور) شیراز جمع آوری شده است به بررسی علائم افسردگی و شناخت علائم آن بر افراد مختلف و همچنین روش های درمان پرداخته شده است.

علایم افسردگی چیست؟ (مهمترین علائم افسردگی)

افسردگی ممکن است حسی بیشتر از احساس غم یا ناراحتی دائمی باشد. می‌توان این بیماری را براساس شدت به ۲ دسته‌ اصلی تقسیم کرد، (در موارد حاد، مراجعه به متخصص اعصاب و روان ضروری است) این موارد شامل:

۱.علائم افسردگی اساسی (علائم افسردگی شدید یا علائم افسردگی حاد)

افسردگی ماژور یا افسردگی اساسی، اختلال نوع شدید افسردگی است، که با احساس غم، ناامیدی و بی‌ارزشی دائمی که به‌خودی‌خود از بین نمی‌رود، مشخص می‌شود. علائم افسردگی شدید در زنان و علائم افسردگی شدید در مردان می‌تواند متنوع باشد. برای تشخیص بالینی افسردگی باید فرد ۵ یا بیشتر از این علائم را در مدت زمان ۶ ماهه داشته‌باشد،این علائم شامل:

· احساس افسردگی در اغلب اوقات روز (علائم جسمی افسردگی)

· اشتیاق نداشتن در اغلب فعالیت‌های معمول

· از‌دست‌دادن وزن یا وزن‌گیری بیش از اندازه

· خوابیدن بسیار زیاد یا ناتوانی در خوابیدن

· آهسته فکر‌کردن یا حرکت‌کردن

· خستگی یا انرژی کم در اغلب روزها

· احساس مداوم تنهایی و غم

· احساس ناامیدی

· احساس گناه یا بی‌ارزشی

· فقدان تمرکز یا ناتوانی در تصمیم‌گرفتن

· افکار مرتبط با خودآزاری، مرگ و خودکشی.

۲.علائم اختلال افسردگی دائمی:

این اختلال خفیف‌تر نوع قبلی است، اما نوع دائمی افسردگی محسوب می شود. برای تشخیص، علائم آن باید حداقل تا ۲ سال وجود داشته‌باشند. این نوع افسردگی به علت دائمی‌بودن، زندگی را بیشتر از انواع دیگر تحت تاثیر قرار می‌دهد. افرادی که دچار افسردگی دائمی هستند علائمی زیر را دارند:

از‌دست‌دادن اشتیاق نسبت به فعالیت‌های روزانه
احساس نا‌امیدی
از‌دست‌دادن کارایی و اعتماد‌به‌نفس پایین.

به نظر می‌رسد علاوه‌بر شدت بیماری، جنسیت فرد هم می‌تواند در بروز علائم افسردگی تاثیر بگذارد. بنابراین در ادامه به بررسی علائم بروز افسردگی در مردان و زنان پرداخته میشود:

بررسی علائم افسردگی در مردان :

نشانه های افسردگی در مردان شامل بخش های متفاوتی می شود که هر کدام به صورت مختصر شرح داده می شود:

خلقی: عصبانیت،تهاجمی بودن،تحریک پذیری، انواع اختلال اضطرابی، بی قراری
احساسات: احساس تهی بودن، غم و اندوه
رفتاری: از دست دادن شوق، عدم احساس شادی در فعالیت های مورد علاقه، تفکر خودکشی، احساس خستگی، استفاده از مواد مخدر و یا روی آوردن به انجام فعالیت های پرخطر
جنسی: کاهش میل جنسی، کاهش فعالیت های جنسی
شناختی: عدم تمرکز، سختی در انجام وظایف، تاخیر در پاسخ طی مکالمات
اختلالات خواب: بی خوابی، خواب بی قرار، خواب بسیار زیاد، نخوابیدن طی شب
فیزیکی: خستگی، درد، سردرد، مشکلات گوارشی

علائم افسردگی در زنان

افسردگی در زنان نیز باعث بروز علائم گوناگونی می شود که در ادامه به شرح مختصر آن پرداخته شده است.

خلق:تحریک پذیری
احساسات: احساس ناراحتی یا تهی‌بودن، اضطراب یا ناامیدی
رفتاری: از‌دست‌دادن اشتیاق به فعالیت‌ها، دوری‌کردن از تعاملات اجتماعی، تفکرات خودکشی
شناختی: آهسته فکر‌کردن و حرف‌زدن
خواب:دشواری در خوابیدن طی شب، زود بیدار شدن، خوابیدن بسیار زیاد
فیزیکی: کاهش انرژی، خستگی زیاد، تغییر اشتها، تغییرات وزن، درد، سردرد، گرفتگی‌های عضلانی زیاد

علائم افسردگی در نوجوانان و کودکان

لازم به ذکر است، برخی از مواردی که در افسردگی جوانان دیده‌می‌شود در کودکان وجود ندارد و برعکس. علائم افسردگی در نوجوانان دختر یا نشانه های دختر افسرده و پسر متنوع است. این علائم شامل موارد زیر هستند:

خلق: تحریک‌پذیری، عصبانیت، تغییرات خلق، گریه
احساسات: احساس کامل نبودن (برای مثال نمی‌توانم هیچ کاری را به درستی انجام دهم) یا ناامیدی، گریه، ناراحتی شدید
رفتاری: به مشکل برخوردن در مدرسه یا خودداری از مدرسه رفتن، دوری از دوستان یا خواهر و برادرها، تفکرات مرگ یا خودکشی و علائم روحیه ضعیف
شناختی:دشواری در تمرکز، افت عملکرد تحصیلی، تغییر در نمرات
خواب: دشواری در خوابیدن یا خوابیدن بسیار زیاد
فیزیکی و نشانه های ظاهری افراد افسرده: از‌دست‌دادن انرژی، مشکلات گوارشی، تغییر در اشتها، از‌دست‌دادن وزن یا زیاد وزن‌گرفتن.
علائم افسردگی بعد از زایمان

علائم افسردگی در بارداری یا بعد از آن ممکن است بروز کند. معمولا علائم افسردگی بعد از زایمان در ۴ تا ۶ هفته اول بعد از زایمان دیده‌می‌شود. حالات ناشی از این نوع افسردگی شامل مواردی است که در اینجا به آن اشاره می شود:

خلق مادر پایین است.
ممکن است که گریه کند و برای گریه‌ خود دلیل نداشته‌باشد.
نمی‌تواند با فرزند خود ارتباط برقرار کند.
شدیدا خسته است و انرژی ندارد.
سردرد، تاری دید و دل درد دارد.
نمی‌تواند بخوابد یا بیش از اندازه می‌خوابد.

معمولا علائم افسردگی بعد از زایمان در ۴ تا ۶ هفته اول بعد از زایمان دیده‌می‌شود.

افسردگی بعد از زایمان (یا بعد از سقط) چقدر طول میکشد؟

دوره این بیماری پس از زایمان به طور کلی شامل ۴ تا ۶ هفته اول پس از تولد می‌شود. اما اگر حالات افسردگی در فرد تا یک سال پس از زایمان باقی ماند، باید آن را جدی بگیرید. و نسبت به درمان آن اقدام کند

علائم افسردگی پیش از قاعدگی (PMS)

احساس افسردگی قبل و در طول دوره قاعدگی شایع است. و در سال های اخیر این پدیده بیشتر در بانوان مورد مشاهده قرار گرفته است کارشناسان بر این باورند که این تغییرات احساسی در نتیجه نوسانات سطح هورمون‌ها رخ می‌دهد. اکثر افرادی که عادت ماهانه دارند برخی از علائم سندرم پیش از قاعدگی (PMS)شامل این موارد است، لازم به ذکر است که این علائم می توانند برای هر فرد در هر ماه شدت متغییری داشته باشند.

علائم و نشانه‌های عاطفی و رفتاری در (PMS)

تنش یا اضطراب
حالت افسردگی
گریه
نوسانات خلقی و تحریک پذیری شدید در مقایسه با زمان های دیگر یا خشم
تغییرات اشتها و هوس‌های غذایی
مشکل در به خواب رفتن(بی خوابی)
دوری از اجتماع و گوشه گیری
مشکل در تمرکز
تغییر در میل جنسی

علائم و نشانه‌های فیزیکی (PMS)

درد مفاصل و عضلات
سردرد (تشدید حملات میگیرنی)
خستگی
افزایش وزن مربوط به احتباس مایعات
نفخ شکم
حساسیت پستان
افزایش آکنه
یبوست یا اسهال

برای اطلاعات بیشتر درباره افسردگی در زنان اینجا کلیک کنید.

علائم افسردگی خفیف چیست؟

علائم افسردگی پنهان با علائم افسردگی خفیف می‌توانند مشابه باشند. در این موارد معمولا زندگی فرد مختل نمی‌شود، اما اگر درمان انجام نگیرد، می‌تواند مشکلات جدی‌تری را ایجاد کند.

علائم افسردگی در کودکان چیست؟

کودکان می‌توانند علائمی مانند: پرخاشگری، افت تحصیلی، تحریک‌پذیری، بی‌توجهی نسبت به بازی، اختلال خواب، اختلال خوردن و تمامی مواردی که در این مطلب به معرفی آن‌ها پرداختیم را از خود نشان‌دهند.

علائم افسردگی بعد از مرگ عزیزان چگونه بروز می کند؟

هنگامی که فرد کسی را از دست می‌دهد، طبیعی است که ۱ سال و یا بیشتر عزاداری کند و غمگین باشد. اما بعد از گذر این زمان و گذشتن مراحل سوگ ، معمولا درد کاهش پیدا می‌کند و تحمل شرایط آسان‌تر می‌شود. اما اگر فرد اقداماتی انجام دهد که به خودش و یا زندگی‌ش آسیب وارد کند (مانند ترک کار، تحصیل، خودآزاری و حتی خودکشی)، طبیعی نیست و باید به دکتر مراجعه کند. هر چند که بهتر است بعد از ازدست‌دادن عزیز در زندگی، به افراد متخصص مراجعه کنید.

نشانه عجیب افسردگی چیست؟

علائم افسردگی همانطور که قبلا اشاره شد، می‌تواند به شکلی از غم خود را نشان‌دهد. اما برخی علائم عجیب و غریب دیگر هم هستند که می‌توانند نشان‌دهنده‌ی افسردگی باشند. در‌نتیجه اگر این علائم را هم دارید باید به روانشناس مراجعه کنید:

۱.احساس درد (افسردگی و دردهای عصبی)

۷۵% افرادی که دچار افسردگی هستند از دردهای مکرر یا مزمن رنج می‌برند. افرادی که افسرده‌اند ۴ برابر بیشتر از دیگران احتمال دارد که دچار گرفتگی یا از‌کار‌افتادگی گردن یا درد در قسمت تحنانی کمر شوند. این درد ها معمولا به صورت ناگهانی و با توجه به شرایط روحی فرد بروز کرده و پس از مدتی خود به خود از بین می رود یا در مواردی مصرف دارو و درمان هایی از این دست بر روی بهبود آن تاثیر چشمگیری ندارد.

۲.چاقی یا لاغری غیر معمول

سطح بالای استرس و افسردگی، وزن کم‌کردن را سخت می‌کند. از طرفی بعضی افراد ممکن است به خاطر افسردگی، اشتهای خود را از دست‌داده و شدیداً لاغر شوند.

۳.زود از کوره دررفتن

تحقیقات نشان داده است که ۵۴% افرادی که دچار افسردگی هستند، احساس خشم، بدخلقی، پرخاشگری یا عصبانیت دارند.

۴.احساس پوچی

بیشتر انسان ها انگیزه‌هایی شخصی دارند که صبح‌ها آنان را از رختخواب بیرون می‌کشند. خواه کار، ورزش، تعاملات اجتماعی یا درست کردن صبحانه باشد. اما برای آدم‌هایی که افسرده هستند، این جاذبه‌ها از بین رفته‌ و آن چیزهایی که زمانی موجب اشک یا لبخند می‌شدند حالا دیگر به ندرت تاثیرگذار هستند.

این مورد می‌تواند به دلیل تروما اتفاق بیفتد. در واقع تروما نوعی ضربه روحی است که فرد در طول زندگی، از کودکی تا بزرگسالی با آن مواجه می‌شود و اگر درمان نشود، می‌تواند در شیوه زندگی تاثیر بگذارد. برای آشنایی بیشتر با این مفهوم می توانید بر روی این لینک کلیک کنید: تروما چیست؟

۵.سیگار کشیدن

تقریبا ۱/۳ آدم‌های مبتلا به افسردگی، مشکل سیگار‌کشیدن دارند و هر چند یک نخ سیگار می‌تواند تسکین‌شان دهد، ولی نخ دوم یا سوم احساسات منفی و نشانه افسردگی مثل عصبانیت، پرخاشگری، اضطراب، و افسردگی را تشدید می‌کند.

۶.اینستاگرام و فضای مجازی

یا قمار یا خرید؟ اساساً در هر چیزی زیاده‌روی می‌کنید، به‌خصوص به صورت آنلاین؟ افرادی که زیاد آنلاین می‌شوند و تعاملات اجتماعی مجازی‌شان از تعاملات حقیقی بیشتر است، ممکن است افسرده باشند.

۷.سرگرم افکار خود و بی خبری از محیط

روانشناسان دانشگاه هاروارد نشان‌داده‌اند که وقتی ذهن‌مان به شدت درگیر لحظه‌ی حال است، از همیشه خوشحال‌تر هستیم و وقتی ذهن‌مان آشفته و حواس‌مان پرت است، ممکن است خیال‌پرداز، مضطرب یا ناراحت شویم.

۸.عدم تصمیم گیری

ما هر روز بیش از ۷۰ تصمیم آگاهانه می‌گیریم که بیشتر آن‌ها آسان و بدیهی هستند. چرت بزنم یا بیدار شوم؟ لباس بپوشم یا با پیژامه بمانم؟‌ آش بخورم یا تخم‌مرغ؟ مطالعه کنم یا تلویزیون ببینم؟ وقتی چیزهای کوچکی که معمولا درباره‌شان زیاد فکر نمی‌کردید ناگهان به تصمیم‌گیری‌های مهمی تبدیل می‌شوند علائم افسردگی در شما ظهور پیدا کرده است.

۹.شانه نکردن موها

حتی اگر شروع نظافت روزمره‌تان کار ساده‌ای باشد، وقتی که افسرده هستید ممکن است حس انجام این کار کاملا از‌بین‌برود. کسانی که بهداشت دهان و دندان ضعیفی دارند دچار افسردگی هستند. اهمیت ندادن به اینکه در ظاهر چگونه به نظر می‌رسید، یکی از نشانه‌های قوی مشکلاتی است که در درونتان اتفاق می‌افتد و یک نشانه افسردگی است.

رابطه خستگی و سردرد با افسردگی:

اگر بعد از یک خواب یا استراحت طولانی همچنان احساس خستگی می‌کنیم و انرژی لازم برای انجام وظایف و کارهای ساده روزانه خود را هم نداریم، بهتر است امکان ابتلا به افسردگی را در نظر داشته‌باشیم.

پژوهش‌های معتبر پزشکی نشان می‌دهند افراد مبتلا به اختلال افسردگی اساسی، ۳ برابر بیشتر از سایرین ممکن است به انواع میگرن دچار شوند. متاسفانه افراد مبتلا به میگرن هم ۵ برابر بیشتر از سایرین در معرض ابتلا به افسردگی قرار دارند.افراد مبتلا به اختلال افسردگی اساسی، ۳ برابر بیشتر از سایرین ممکن است به انواع میگرن دچار شوند. لذا میتوان گفت که این موارد می توانند راتباطی مستقیم با بروز افسردگی داشته باشند.

معده درد، مشکلات روده یا سایر ناراحتی های گوارشی چه تاثیری بر افسردگی دارد؟

شاید تجربه کرده‌اید که وقتی با استرس یا نگرانی روبه‌رو هستیم، دچار تهوع یا درد معده می‌شویم. افسردگی ممکن است روده ما را درگیر کند و به تهوع، سوءهاضمه، اسهال یا یبوست منجر شود.

بسیاری از فشارهای عصبی هم بر اسید معده تاثیر می‌گذارد یا باعث ایجاد زخم معده می‌شود. پس اگر برای درد معده یا روده تحریک‌پذیر دلیلی پیدا نکردید؛ افسردگی می‌تواند دلیل این ناراحتی‌ها باشد.

آیا افسردگی باعث کاهش میل جنسی می شود؟

افسردگی علاقه فرد به فعالیت جنسی را به‌شدت کاهش می‌دهد. متاسفانه برخی از داروهای ضدافسردگی هم باعث اختلال جنسی می‌شوند. بنابراین لازم است هنگام مراجعه به پزشک خجالت را کنار بگذاریم و درباره مشکلات جنسی با او مشورت کنیم تا در تجویز دارو به این نکته هم دقت نماید.

علت افسردگی چیست؟

چرا افسرده می‌شویم؟ علل متعددی برای افسردگی وجود دارد که بازه‌ای از مسائل بیولوژیک تا شرایط محیطی دارد. علل معمول شامل موارد زیر می‌شوند.

۱.سابقه خانوادگی
لازم به ذکر است که اگر در فرد سابقه‌ خانوادگی افسردگی یا اختلال خلق دیگری وجود داشته‌باشد، فرد در ریسک بالای ابتلا به این بیماری قرار دارد. در‌نتیجه عوامل ژنتیکی و سابقه وراثت خانوادگی، از علت‌های مهم بروز انواع افسردگی هستند.

۲.حوادث دوران کودکی

برخی وقایع، نحوه‌ی واکنش بدن به شرایط ترس و استرس را تحت تاثیر قرار می‌دهند. عوامل روانی، محیطی و اجتماعی در طول زندگی می‌تواند از دلایل افسردگی باشد.

۳.ساختار مغز

اگر لوب فرونتال مغز فعالیت کمتری داشته‌باشد، ریسک بالاتری برای ابتلا به افسردگی وجود‌دارد. گرچه، دانشمندان نمی‌دانند که این فعالیت کمتر، پیش یا پس از شروع علائم افسردگی اتفاق‌می‌افتد. آرایش نوروبیولوژیک و سیستم عصبی فرد به طور کلی بر افسردگی تاثیر دارد.

۴.مواد شیمیایی مغز

نوروترنسمیترها مواد شیمیایی طبیعی مغز هستند که در ایجاد حال افسرده نقش دارند. مطالعات اخیر نشان‌داده‌اند که تغییرات در عملکرد و تاثیر نوروترنسمیترها و نحوه تعامل آن‌ها با چرخه‌های نورونی دخیل در حفظ ثبات خلق، نقش مهمی در افسردگی و درمان آن ایفا می‌کند.

۵.هورمون ها

تغییر در بالانس هورمون‌های بدن می‌تواند در ایجاد حالت افسرده موثر باشد. تغییرات هورمونی می‌توانند ناشی از حاملگی و طی هفته‌ها یا ماه‌های بعد از زایمان و یا مشکلات تیروئید، یائسگی یا اختلالات دیگر باشند.

۶.بیماری ها

برخی بیماری‌ها مانند بیماری‌های مزمن، بی‌خوابی، درد مزمن، یا اختلال کم‌توجهی و بیش‌فعالی (ADHD) یا حتی برخی بیماری‌های ناشناخته در بدن (مانند باکتری‌های روده) فرد را در معرض ریسک بالاتری برای این بیماری قرار می‌دهند.

۷.مصرف مواد مخدر

سابقه‌ سوء‌مصرف مواد یا الکل می‌تواند میزان ریسک را تغییر دهد. حدود ۳۰٪ افرادی که مشکل سوء‌مصرف مواد دارند، یه دوره از حالت افسرده را تجربه می‌کنند. بریتنی اسپیرز افسردگی به این علت داشت.

۸.سایر موارد ابتلا به افسردگی

علت افسردگی بسیاری از افراد ناشناخته باقی‌می‌ماند. علاوه‌بر دلایل ذکر‌شده، سایر ریسک فاکتورها شامل اعتماد‌به‌نفس پایین یا انتقاد بیش‌از‌اندازه از خود، سابقه‌ی بیماری‌های روحی، مصرف داروهای خاص، حوادث پراسترس مانند از‌دست‌دادن عزیزان، مشکلات اقتصادی یا طلاق می‌شود. مانند بسیاری از اختلالات روانی، محققان و پزشکان هنوز علت دقیق بروز این حالت را نمی‌دانند.

افسردگی از آن دسته بیماری‌هایی است که تنها روان شما را درگیر نمی‌کند. این بیماری اثرات زیادی هم روی سلامت جسمانی شما دارد، مانند تمام مواردی که در اینفوگرافی زیر آمده‌است.

افسردگی از آن دسته بیماری‌هایی است که تنها روان شما را درگیر نمی‌کند.

درمان افسردگی

درمان افسردگی ناامیدی و درمان افسردگی و استرس می‌تواند با یکی از روش‌ها یا با ترکیبی از آن‌ها انجام‌شود. ترکیب درمان‌های دارویی و تغییر سبک زندگی، شیوه رایجی است.

۱.سریعترین درمان افسردگی با داروها (پرمصرف ترین داروی ضد افسردگی)

پزشک ممکن است داروهای زیر را به عنوان قرص ضد افسردگی و راه های درمان افسردگی تجویز کند:

داروهای ضد افسردگی مانند ربوکستین

داروی فلوکسیتین

داروهای ضداضطراب،‌ بهترین دارو برای استرس و افسردگی یا آنتی‌سایکوتیک

متوکلوپرامید و افسردگی

داروی میرتازاپین

داروی ضد افسردگی فلوکستین

داروی ضد افسردگی قرص سرترالین ۵۰

پرفنازین و افسردگی

آمپول نوروبیون

داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای

قرص ایمی پرامین

هر نوع از داروهایی که برای درمان سریع افسردگی مورد استفاده قرار‌می‌گیرند، مزایا و معایب بالقوه‌ای دارند.

مصرف یک داروی ضد افسردگی یا مراجعه به مشاوره روانشناسی (روان درمانی) علائم افسردگی را برای اکثر افراد کاهش می‌دهد.»
لازم به ذکر ات که مصرف و میزان دارو باید حتما تحت نظر فرد متخصص صورت پذیرد.

۲.درمان افسردگی شدید با روان درمانی

صحبت با روانشناس می‌تواند به کسب مهارت‌های روبرو‌شدن با احساسات منفی کمک‌کند. همچنین خانواده‌درمانی یا گروه‌درمانی ممکن است مفید باشد.

۳.نور درمانی از راه های درمان افسردگی

قرار‌گرفتن در معرض نور سفید می‌تواند به تنظیم خلق و بهبود علائم افسردگی کمک‌کند. این درمان معمولا در اختلال خلق فصلی (که اکنون اختلال افسردگی ماژور با الگوی فصلی نامیده‌می‌شود) مورد استفاده قرار‌می‌گیرد.

۴.تاثیر ورزش بر افسردگی (درمان افسردگی بدون دارو)

برای درمان افسردگی بدون دارو، می‌توان به فعالیت‌های ورزشی اشاره کرد. ورزش می‌تواند تولید اندورفین‌های بدن را (هورمون‌هایی که خلق را بهبود می‌بخشند)، افزایش دهد. ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی، ۳ تا ۵ روز در هفته، می‌تواند مفید باشد.

۵.برای درمان افسردگی چه باید کرد: اجتناب از مصرف الکل و مواد مخدر

راهکار های درمان افسردگی در این موارد دوری از مواد مخدر و مشروبات الکلی است. مصرف مواد مخدر یا نوشیدن مشروبات الکلی می‌تواند برای مدت کوتاهی احساس بهتری به فرد بدهد. اما در طولانی‌مدت، این مواد می‌توانند علائم افسردگی و اضطراب را بدتر کنند. بهترین داروی ضد افسردگی برای ترک اعتیاد بوپروپیون‌ها هستند. قرص بوپروپیون ۷۵ برای چیست؟ بوپروپیون‌ به کاهش علائم ترک اعتیاد به مواد مانند نیکوتین کمک می‌کند و میل افراد به بازگشت به مواد را هم کاهش می‌دهد.

۶.توانایی نه گفتن

احساس نادیده گرفته‌شدن می‌تواند علائم را بدتر کند. قرار‌دادن مرز برای زندگی شخصی و حرفه‌ای، می‌تواند به فرد کمک کند احساس بهتری داشته‌باشد.

۷.درمان افسردگی در خانه با مراقبت از خود

برای افسردگی چه باید کرد؟ با مراقبت از خود نیز می‌توان علائم را بهبود بخشید. مراقبت از خود شامل موارد زیر است:

خواب کافی

مصرف غذای سالم

دوری از افراد منفی

شرکت در فعالیت‌های لذت‌بخش

۸.درمان افسردگی با طب سنتی ممکن است؟ (قویترین داروی گیاهی ضد افسردگی)

افسردگی یک اختلال است که درمان آن ضروری است. شما نمی‌توانید به کسی که دیابت دارد، داروهای طب سنتی و درمان‌های سنتی را پیشنهاد کنید. باید به یک متخصص مراجعه کنید تا روان شما تحت درمان قرار بگیرد. اما در کنار درمان‌های اصلی می‌توانید از روش‌های طب سنتی هم کمک بگیرید تا درمان موثرتر واقع شود.

مثلا در طب سنتی یا درمان افسردگی با گیاهان دارویی، زعفران و دمنوش‌های حاوی آن شادی‌آور هستند و استفاده از دمنوش‌های ضد استرس و ضد اضطراب می‌تواند موثر باشد. اما نمی‌توان تنها با زعفران به درمان این بیماری پرداخت.

انواع افسردگی کدامند؟

همانطور که اشاره‌شد، این اختلال در هر فردی می‌تواند به صورت متفاوتی بروز کرده و گاهی حتی ربطی به سطح رفاه زندگی یا شرایط جسمی فرد ندارد. از جمله شایع‌ترین بیماری های افسردگی برای انواع افسردگی، موارد زیر هستند:

افسردگی فصلی

افسرده خویی

افسردگی اساسی یا ماژور

افسردگی خندان

افسردگی سایکوتیک

افسردگی پس از زایمان

افسردگی قاعدگی (سندروم PMS)

افسردگی سنی (نوجوانان و بزرگسالان)

البته انواع این بیماری به همین موارد ختم نمی‌شوند. زمانی‌که فرد دچار افسردگی می‌شود، دیگر توانایی لذت‌بردن از زندگی یا مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی و سرگرمی‌های فردی را ندارد. برخی افراد آنچنان درگیر این احساس ناامیدی می‌شوند که احساس می‌کنند در چاله‌ای از احساس پوچی و بی‌ارزشی سقوط کرده‌اند و هیچ راه نجاتی به جز مرگ ندارند.

۳ نوع افسردگی رایج شامل موارد زیر هستند:

۱.افسرده خویی (افسردگی خفیف، عودکننده)

افسرده‌خویی نوعی افسردگی مزمن «سطح پائین» و از انواع بیماری های اعصاب و روان است. افراد مبتلا به افسرده‌خویی اغلب اوقات احساس افسردگی خفیفی دارند، گرچه ممکن است دوره‌های کوتاه، حالت طبیعی داشته‌باشند.

علائم و نشانه‌های افسردگی از نوع افسرده‌خویی به اندازه علائم و نشانه‌های افسردگی حاد مشخص و شدید نیستند، اما تا مدت طولانی ادامه می‌یابند (حداقل ۲ سال). همچنین برخی افراد علاوه‌بر افسرده‌خویی، دوره‌های افسردگی حاد را نیز تجربه می‌کنند، که این با عنوان «افسردگی مضاعف» شناخته می‌شود.

اگر از افسرده‌خویی رنج می‌برید، ممکن است احساسی شبیه به اینکه همیشه افسرده بوده‌اید، داشته‌باشید. شاید فکر‌کنید که خلق‌وخوی پائین شما تنها بدین دلیل است «که شما این گونه هستید».

۲.اختلال عاطفی فصلی(SAD)

برای برخی افراد، کاهش ساعات طول روز در زمستان منجر به نوعی افسردگی می‌شود که با عنوان اختلال عاطفی فصلی یا افسردگی فصلی (SAD) شناخته می‌شود. اختلال SAD حدود ۱ تا ۲٪ از جمعیت، مخصوصا زنان و افراد جوان را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

اختلال SAD می‌تواند احساساتی کاملا متفاوت با آنچه که در تابستان هستید، برای شما ایجاد کند (ناامیدی، ناراحتی، تنش، استرس، بدون هیچ علاقه‌ای به دوستان یا فعالیت‌هایی که معمولا دوست دارید). SAD معمولا در پائیز و زمستان که روزها کوتاه‌تر می‌شوند، آغاز شده و تا بهار که روزها روشن‌تر می‌شوند، باقی می‌ماند.

۳.افسردگی فصلی

برخی افراد معمولا در فصل پاییز و زمستان به افسردگی دچار می‌شوند که به آن افسردگی فصلی گفته می‌شود. در این فصول، خلق افراد پایین است و احساس خوبی ندارند. همچنین با علائمی مانند اختلالات خواب، بی‌حالی، پرخوری هم ممکن است مواجه شوند. البته که علائم افسردگی می‌تواند متنوع باشد، اما به طور کلی بر روی کیفیت زندگی فرد تاثیر می‌گذارد.

افسردگی در زنان بیشتر است یا مردان؟

افسردگی در زنان بیشتر از مردان است. همچنین زنان به میزان بیشتری دارای نشانه‌های جسمانی مانند کم‌اشتهایی، اختلال خواب و خستگی همراه با درد و اضطراب نسبت به مردان هستند. این تفاوت جنسیتی بسیار کوچکتر از دیگر جنبه‌های افسردگی است.

موارد خودکشی در مردان نسبت به زنان بیشتر است. گزارش‌هایی از دانشگاه لوند سوئد و دانشگاه استنفورد نشان‌داده، مردان تقریباً ۳ برابر زنان در سوئد خودکشی می‌کنند. مرکز کنترل و پیشگیری بیماری و مرکز ملی پیشگیری و کنترل آسیب کشور آمریکا گزارش‌داده که در آمریکا خودکشی در بسیاری از مردان تقریباً ۳ برابر بیشتر از زنان است.

با‌این‌حال زنان بیشتر از مردان به خودکشی فکر می‌کنند و به آن دست می‌زنند. تفاوتی که به مردان نسبت داده‌می‌شود به این دلیل است که آنها از راه‌های مؤثرتری برای خودکشی استفاده می‌کنند و میزان موفقیت آن‌ها در این کار بیشتر است. تحقیقات نشان داده‌است، زنان تمایل بیشتری برای بحث در مورد افسردگی خود دارند، در حالی‌که مردان سعی می‌کنند آن را از دیگران مخفی کنند. ویژگی ابراز تمایلات و درونیات در زنان بیشتر است و این می‌تواند عامل مؤثری در وقوع این رویداد یعنی خودکشی باشد.

موارد خودکشی در مردان نسبت به زنان بیشتر است.

عوارض افسردگی چیست؟

اگر افسردگی داشته‌باشید و برای درمان آن اقدامات لازم را انجام ندهید، این بیماری برای شما عوارضی به جای خواهد گذاشت. برخی از این عوارض قابل برگشت هستند، اما برخی دیگر می‌توانند تاثیرات دائمی بر روی شما و زندگی اطرافیان‌تان بگذارند. عوارض افسردگی شامل موارد زیر هستند:

اضافه وزن: افرادی که افسردگی دارند به اختلالات خوردن دچار می‌شوند و ممکن است که پرخوری کنند. برخی نیز ممکن است با مصرف داروهای ضدافسردگی به عوارض جانبی آن که چاقی است مبتلا شوند. از عوارض شایع افسردگی اختلال پرخوری است.

درد بدنی: گاهی بیماری‌های روانی می‌توانند بر روی جسم هم اثر کنند.

سوء‌مصرف مواد

اضطراب

اختلال پیدا کردن در روابط خانوادگی و دوستانه

خودکشی

عوارض افسردگی شدید چیست؟

افراد مبتلا به افسردگی اساسی در معرض خطر بالای ابتلا به اختلالات اضطرابی و اختلالات مصرف مواد هستند که خطر خودکشی را در آن‌ها افزایش می‌دهد. این بیماری همچنین می‌تواند شرایط پزشکی فرد را با ابتلا به دیابت و فشارخون بالا، بدتر یا دشوارتر کند.

چگونه می توان از افسردگی پیشگیری کرد؟

گاهی افسردگی ژنتیکی است و نمی‌توان از آن پیشگیری کرد و باید برای درمان آن اقدامات لازم را انجام دهید. اما برخی از اقدامات زیر می‌توانند به شما کمک کنند که در دام افسردگی نیفتید:

ورزش کنید.

سیگار نکشید.

سعی کنید روتین مشخصی برای زندگی خود داشته‌باشید.

اگر با مشکلی در زندگی خود دست‌وپنجه نرم می‌کنید، می‌توانید با دکتر روانشناس مشورت کنید.

خوب بخوابید.

از داروهای تجویزی مانند سیتالوپرام استفاده کنید. (قرص سیتالوپرام برای چی خوبه؟ علائم افسردگی را کاهش می‌دهد)

خوب بخورید.

سعی کنید کار و زندگی را متعادل کنید.

دوستان خوبی پیدا کنید.

نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر متخصص

افسردگی می‌تواند بیماری خطرناکی باشد، اگر درمان نشود و به حال خود واگذاشته‌شود. اگر افسرده‌اید یا علائم آن را دارید، لازم است در اولین زمان ممکن به روانشناس یا روانپزشک مراجعه کنید. اگر امکان مراجعه به متخصص ندارید، با یک دوست یا فردی که به شما نزدیک است یا فردی که هر نوع تخصصی در موضوع سلامت دارد یا هرکسی که به او اعتماد دارید صحبت کنید.

همچنین اگر احتمال خودکشی یا آسیب به خود وجود دارد، فورا به اورژانس مراجعه کنید یا با پزشک خود تماس بگیرید. اگر فردی از نزدیکان شما، در خطر خودکشی قرار دارد مطمئن شوید که یک نفر در تمام لحظات همراه او باشد.

مهدی صارمی نژاد
۱۹ ۰
۲ نظر

اختلال اضطراب Anxiety Disorder

پنجشنبه ۲۰ اردیبهشت ۰۳ | ۲۰:۱۹ ۱۰۲ بازديد

هدف از نوشتن این مطلب آشنایی با معنی اضطراب است زیرا عده زیادی از افراد آن را با استرس اشتباه گرفته و معمولا در فرهنگ ما کلمه استرس به اشتباه در زمانهایی که فرد دچار مشکلات ناشی از اضطراب است به کار برده می شود، لذا در ابتدای این مطلب به بررسی معنی کلی اضطراب و در ادامه به شناخت اختلال اضطراب در روانشناسی و روش های درمان آن پرداخته شده است.

برای مطالعه مقاله هایی از این دست می توانید بر روی این لینک کلیک کنید: نمایش

معنی کلمه اضطراب چیست :

واژه اضطراب در زبان عربی به معنی جنبیدن و موج زدن و تحرک آمده‌است. و معادل آن در زبان فارسی پریشانی و ناآرامی است. لذا استرس و اضطراب معمولا به همراه هم در زبان فارسی استفاده میشود و معنایی معادل جنبیدن، لرزیدن، تپیدن، پریشان‌حال شدن، آشفتگی، بی‌تابی ‌و مواردی از این دست را برای ما تداعی می کند؛ این‌ها کلماتی هستند که در زندگی روزمرّه، برای توصیف حالات، احساسات و هیجانات استفاده می‌شوند. به‌طور مثال: هنگام سخنرانی در برابر جمع، هنگام امتحان، یا با بروز مشکلات و ... امّا هنگامی که از این دو کلمه استفاده می‌کنیم، توجّه چندانی به تفاوت موجود میان آن دو نداریم؛ به عنوان مثال: هنگام سخن گفتن از مشکلات روانی شایع در کودکان و نوجوانان، باید دقت داشت و تفاوت میان استرس و اضطراب را به خوبی درک کرد.

در روانشناسی ، اضطراب شامل مرحله پیشرفته استرس مزمن است و هنگامی به صورت یک مشکل بهداشت روانی مطرح می شود که برای فرد در******* با این اختلال و یا اطرافیانش رنج و ناراحتی به وجود بیاید در واقع می توان گفت اضطراب نوعی هیجان شدید همراه با حالت ناخوشایند و آشفتگی درونی است، که به فرد دست می‌دهد و شامل عدم اطمینان، درماندگی و برانگیختگی فیزیولوژیکی است. که شرایطی مثل وقوع مجدد موقعیت‌هایی که قبلاً برای فرد استرس‌زا بوده‌اند یا طی آن‌ها به او آسیب رسیده‌است از عواملی است که باعث اضطراب در افراد می‌شود. غالبا اکثر انسان‌ها در زندگی خود دچار اضطراب می‌شوند و نشانههای آن بعد از گذر از موقعیت اضطراب آور کاهش می یابد، ولی اضطراب مزمن و شدید مشکل‌ساز است و می تواند زندگی روزمره فرد و عملکردش را تحت تاثیر قرار دهد. از این رو این پدیده یک مشکل بهداشت روانی قلمداد می گردد.

اضطراب هنگامی در فرد بروز می‌کند که شرایط استرس‌زا در زندگی او بیش از حد طولانی شود یا به‌ طور مکرر رخ دهد، همچنین اگر دستگاه عصبی بدن فرد نتواند به مرحله مقاومت تنیدگی پایان دهد و بدن برای مدتی طولانی همچنان بسیج باقی بماند، در این صورت بدن فرسوده و در برابر بیماری‌های جسمی و روانی (مانند اضطراب) آسیب‌پذیر می‌شود.

در ادامه به بیان حالت هایی از اختلالات اضطرابی پرداخته شده است:

وقتی فرد به تهدید غیرواقعی و ذهنی پاسخ هیجانی می‌دهد.
وقتی فرد پیش‌بینی تهدید آینده را دارد.
برآورد بیش از حد خطر
عدم تناسب ترس فرد با سن و دوره رشدی وی
و...

لازم به ذکر است که اختلال اضطراب یکی از شایع‌ترین مشکلات و بیماری‌های روانی است که انسان‌های بسیاری در این کره‌ی خاکی با آن دست و پنجه نرم می‌کنند. و تمام گروه سنی را می تواند تحت تاثیر قرار دهد.

تاریخچه اختلال اضطرابی:

بشر، از ابتدای خلقتش، هموار درگیر اضطراب بوده است، در آغاز این پدیده در محور بقا، پیدا کردن سرپناه و قلمرو و مواردی از این دست خلاصه می شد اما با گذر زمان و زندگی مدرن انسان نه تنها این اضطراب از بین نرفت است بلکه گسترده تر شده و ابعاد بسیار گوناگونی را به خود اختصاص داده است، بنابراین وجود اضطراب را باید دارای قدمتی هم‌اندازه با انسان دانست. به همین علت سطح کم اضطراب عادی و طبیعی قلمداد می‌شود و این مسئله وقتی رنگ و بوی اختلال و بیماری به خود می‌گیرد که انسان را در زندگی روزمره‌ی خود دچار چالش و گرفتاری کند. اما خوب است بدانیم نخستین کسی که اضطراب را به عنوان یک موضوع قابل پیگیری مطرح کرد و آن را ریشه‌ی اختلالات روانی دانست زیگموند فروید، پزشک و روانشناس و روانکاو اتریشی بود.

اختلال اضطراب (اختلال اضطرابی) چیست؟

اختلالات اضطرابی (anxiety disorders) در حقیقت تجربه‌ی مزمن و شدید احساس ترس و اضطراب (نشانه های اضطراب) هستند. افراد مبتلا احساس اضطراب زیادی در مورد رویدادهای آینده دارند و در واکنش به رویدادهای کنونی نیز دستخوش ترس می‌شوند. این مسئله همان طور که در قبل هم اشاره شد به ‌شدت روی عملکرد این افراد در زندگی روزمره تأثیر منفی می‌گذارد و در موارد شدید می تواند علاوه بر تاثیر منفی بر زندگی خود فرد زندگی نزدیکان او را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

شیوع اختلال اضطراب:

اختلال اضطراب به استثنای اختلال مصرف مواد شایع‌ترین اختلال روانی است و تقریباً ۲۸ درصد از انسان‌ها را در طول عمر گرفتار می‌کند. شیوع این اختلال بین ۳۰ تا ۴۴ سالگی به اوج می‌رسد. و تحقیقاتی در این زمینه انجام شده است که میزان رفاه مالی و سطح مالی و زندگی افراد با میزان اضطرابی که تجربه می کنند در ارتباط است و اضطراب در افراد با سطح پایین مالی معمولا بیشتر مشاهده می شود.

علل بروز اضطراب:

به‌طور کلی علل اضطراب به چهار مورد زیر برمی‌گردد که هر کدام به طور خلاصه شرح داده میشود:

عوامل زیستی شناختی
عوامل محیطی و اجتماعی
عوامل ژنتیکی و ارثی
اضطراب مرضی

عوامل زیست‌شناختی و جسمانی:

در افراد مضطرب، میزان بعضی از هورمون‌های موجود در خون (کورتیزول، آدرنالین و...) غیرعادی است؛ بنابراین هر آنچه که در فرد باعث اختلال در سیستم هورمونی شود، برای بدن خطر محسوب می‌شود. عواملی مثل بارداری، کم‌کاری یا پرکاری تیروئید، پایین بودن قند خون، وجود غده‌ای در غدد فوق‌کلیوی غده آدرنال که هورمون اپینفرین تولید می‌کند و بی‌نظمی ضربان‌های قلب را شامل می شود، می تواند از عواملی باشد که در این بخش مورد اهمیت است.

عوامل محیطی و اجتماعی:

عوامل اجتماعی و ارتباطی بسیاری باعث به‌وجود آمدن اضطراب در افراد می‌شود، مانند: مشکلات خانوادگی، جدایی، مشکلات درسی، طردشدن و… که هر فرد بسته به سبک و شرایط زندگی منحصر به فرد خود می تواند با آن برخورد کند. همچنین از عوامل محیطی می‌توان تغییرات ناگهانی و غیرمنتظره را، همچون بلایای طبیعی مانند زلزله و سونامی و مرگ یکی از نزدیکان و دیگر عواملی از این دست نام برد. که به علت عدم آکادگی فرد و رخ دادن اتفاقاتی از این دست اضطراب زیادی را برای فرد متحمل می شود.

عواملژنتیکی و ارثی:

یکی از مهم‌ترین عوامل اضطراب ژنتیک است و احتمال اضطراب در فرزندان افراد مضطرب بسیار بالاتر است. البته الگو قرار دادن رفتار پدر و مادر و یادگیری و تکرار کارهای آنان نقش مهمی در اضطراب فرزندان دارد (عامل اجتماعی)، ولی تحقیقات و بررسی‌های انجام‌شده بر روی حیوانات و دوقلوهایی که با هم یا جدا از هم زندگی می‌کنند و از والدین مضطرب به دنیا آمده‌اند، نشان می‌دهند که عوامل ژنتیکی نیز بسیار مؤثرند. در واقع یک ژن به تنهایی نمی تواند در بروز این پدیده نقش اصلی داشته باشد و تحقیقات نشان می دهد که ، ترکیب بعضی از ژن‌ها چنین پیامدی را به دنبال دارد، همچنین می توان گفت که محیط نیز در شکوفایی این ژن ها نقشی اساسی دارد. طبق آخرین تحقیقات به نظر می‌رسد که عوامل ژنتیکی در بعضی انواع اضطراب مانند اختلال هراس و ترس از مکان های باز نقش زیادی دارد.

اضطراب مرضی :

در ابتدا فروید ، در ۱۹۲۶ اضطراب را واکنشی به تراکم تنشهای غریزی در نظر گرفت. (در این منظر اضطراب گرایش سیستم عصبی به کاهش، یا حداقل ثابت نگاه داشتن کمیت هیجان غرایز متراکم شده‌است. ) نظریه اول فروید در خصوص اضطراب بر مبنای مفهوم‌سازی کاهش-تنش در انگیزش استوار است که در آن انگیزه در جهت کاهش یا تخلیه تنش‌های غریزی عمل می‌کند و اضطراب محصول این تنش است. فروید، ۱۹۲۶ بعدها در خصوص ارتباط مستقیم بین اضطراب و تنش متراکم حاصل از غرایز ارضا نشده تردید کرد. وی با انتشار بازداری، نشانه مرضی و اضطراب، مفهوم‌سازی جدید خود را را به میان آورد. بر این اساس، اضطراب علامت خطری به من در خصوص احتمال قریب‌الوقوع یک ضربه تجربه آسیب زا است. ضربه، بر اساس نظر فروید، «جدایی از موضوع عشق یا عشق موضوع است».

عوامل جانبی موثر بر اختلال اضطراب :

طبق گفته‌های بعضی از متخصصان،تغذیه نادرست نیز در ابتلا به اضطراب نقش دارد. کمبود بعضی ازاسید آمینه ها، منیزیم، اسیدفولیک و ویتامین ب ۱۲باعث تسریع در ابتلا به آن می‌شوند.
استفاده از دخانیات یا مواد مخدر
برخی از ضایعه‌های مغزی که باعث ایجاد علایمی شبیه به علایم اختلال وسواس می‌شوند

نشانه‌های اضطراب :

علائم اختلال اضطرابی دسته‌ای از علائم هستند که به‌عنوان ویژگی مشترک، در میان مبتلایان به انواع اختلالات اضطرابی وجود دارند. این نشانه‌ها عبارتند از:

احساس عصبانیت، بی‌قراری یا تنش
احساس خطر قریب‌الوقوع
احساس وحشت
تنفس سریع
تعریق زیاد
لرزش
احساس ضعف یا خستگی
مشکل در تمرکز ( مبتلایان نمی‌تواند به چیزی غیر از نگرانی کنونی فکر کنند.)
اختلال خواب: پرخوابی یا کم‌خوابی
اجتناب از قرار گرفتن در موقعیت‌های اضطراب آور

نکته‌ی مهمی که باید به آن توجه داشت این است که وجود یک یا چند مورد از این علایم باعث اثبات ابتلا به اختلال اضطرابی نمی‌شود و داشتن مجموعه‌ای از این علایم در طول زمان متوالی ملاک است.

آشنایی با انواع اختلال اضطرابی:

اختلالات اضطرابی، به‌طور کلی به مجموعه‌ی ۱۰ اختلال روانی گفته می‌شود که با یکدیگر متمایز هستند. ویژگی مشترک این اختلال‌ها وجود علایم اضطرابی به عنوان ویژگی بارز بیماری است. که همانطور که قبلا اشاره شد این علائم سبب بروز مشکلاتی در عملکرد عادی فرد می گردد.

این اختلالات عبارتند از:

اختلال پانیک (وحشت‌زدگی)
آگورافوبی (بازارهراسی)
فوبی‌های خاص (ترس‌های مرضی)
اختلال اضطراب اجتماعی
اختلال اضطراب فراگیر (اختلال اضطراب منتشر)
لالی انتخابی
اختلال اضطراب جدایی
اختلال اضطراب بیماری

این اختلالات هر کدام ویژگی‌ها، نشانه‌ها و درمان‌های خاص خود را دارند که در ادامه به صورت خلاصه شده از کارگاه شناخت اضطراب و راه های درمان، مهدی صارمی نژاد روانشناس بالینی به آن می‌پردازیم.

اختلال پانیک (وحشت‌زدگی) panic disorder

افراد مبتلا به اختلال پانیک، دوره‌های ناراحتی جسمانی شدید معروف به حملات وحشت‌زدگی را تجربه می‌کنند. فرد در مدت حملات وحشت‌زدگی احساس می‌کند دامنه‌ای از احساسات جسمانی بسیار ناخوشایند و مختلف، را با شدت زیاد تجربه می کند که هیچ کنترلی در برابر آن ندارد و به راحتی او را از پای در می آورد. هجوم این احساسات می‌توانند در فرد علائمی همچون ناراحتی تنفسی (احساس خفگی، نفس‌نفس زدن)، اختلالات خودمختار (عرق کردن، ناراحتی معده، لرزیدن) و نابهنجاری‌های حسی (سرگیجه، کرختی و…) را ایجاد کنند.

همچنین افراد در طول مدت حمله‌ی پانیک ممکن است احساس کنند «دیوانه شده‌اند» یا کنترل خود را به کلی از دست داده‌اند. و تپش قلب و سرگیجه نیز از نشانه‌هایی هستند که اغلب توسط این افراد گزارش می‌شوند.

برای این‌که روان‌شناس یا روانپزشک فردی را مبتلا به اختلال پانیک تشخیص دهد، حملات وحشت‌زدگی باید بیش از یک بار روی داده باشند و درمانجو حداقل برای مدت یک ماه از وقوع حمله‌ی دیگری بترسد.

آگورافوبی (بازارهراسی)

در آگورافوبی فرد ترس یا اضطراب شدیدی را احساس می‌کند که مواجهه‌ی واقعی با موقعیت‌هایی مانند استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی، بودن در مکان‌های بسته مانند تئاتر یا مکان‌های باز نظیر پارکینگ‌های بی‌سقف و تنها بودن بیرون از خانه آن را ایجاد می‌کند. افراد مبتلا به آگورافوبی از این موقعیت‌ها به خودی خود نمی‌ترسند بلکه از این می‌ترسند که ممکن است در صورتی که دچار نشانه‌های شبه وحشت‌زدگی یا نشانه‌های خجالت‌آور دیگر شوند نتوانند از کسی کمک بگیرند یا فرار کنند. بنابراین این ترس یا اضطراب با خطر واقعی در این موقعیت‌ها ارتباط ندارد.

برای این‌که روان‌شناس یا روانپزشک فردی را مبتلا به آگورافوبی تشخیص دهد لازم است نشانه‌ها حداقل به مدت شش ماه ادامه داشته باشند و موجب ناراحتی قابل ملاحظه‌ای در زندگی شوند.

فوبی‌های خاص (ترس‌های مرضی)

فوبی یا فوبیا (phobia)به ترس‌های غیرمنطقی در ارتباط با یک شیء یا موقعیت خاص گفته می‌شود. خیلی از افراد از چیزهایی مانند ارتفاع یا عنکبوت‌های بزرگ می‌ترسند. اما در فوبی خاص، ترس یا اضطراب محسوس و شدید است.

افراد مبتلا به آن برای اجتناب کردن از شیء یا موقعیتی که موجب ترس آن‌ها می‌شود زحمت زیادی به خود می‌دهند و اگر نتوانند خود را از آن دور نگه دارند، آن موقعیت را با اضطراب و ناراحتی بسیار زیادی تحمل می‌کنند. لازم به ذکر است که این اختلال زودگذر نیست، بلکه باید همچون آگورافوبی حداقل شش ماه ادامه داشته باشد تا بتواند به عنوان یک اختلال محسوب شود.

هرچند تقریباً هرچیزی می‌تواند هدف فوبیا باشد، اما این ترس‌ها در چهار دسته‌ی کلی طبقه‌بندی شده‌اند:

حیوانات
محیط طبیعی: شامل توفان، ارتفاع، آتش و…
خون- جراحت- تزریق: شامل ترس از دیدن خون، داشتن عمل جراحی و محیط بیمارستان و...
پرداختن به فعالیت‌هایی در موقعیت‌های خاص: مثل رانندگی، پرواز، حضور در آسانسور و…

اختلال اضطراب اجتماعی (جمع‌هراسی)

ویژگی اصلی اختلال اضطراب اجتماعی (social anxiety disorder) ترس یا اضطراب چشمگیر از موقعیت‌های اجتماعی است که امکان دارد فرد در آن‌ها مورد بررسی دقیق دیگران قرار بگیرد؛ برای مثال گفت‌وگو یا ملاقات با افراد ناآشنا. اختلال اضطراب اجتماعی اختلالی بسیار ناتوان کننده است و بسیاری از جنبه‌های زندگی فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

اختلال اضطراب اجتماعی به‌طور کلی به دو گروه تقسیم می شود، که شامل این دو مورد است:

اضطراب اجتماعی خاص
اضطراب اجتماعی فراگیر

اضطراب اجتماعی خاص محدود به ترس از موقعیت‌های خاص مانند سخنرانی در جمع است. اما در اضطراب اجتماعی فراگیر فرد مبتلا نوعی نگرانی شدید و پایدار نسبت به قضاوت دیگران در مورد ظاهر یا رفتارش احساس می‌کند و میل به اجتناب از تحقیر و شرمندگی دارد.

اختلال اضطراب فراگیر (اختلال اضطراب منتشر)

اختلال اضطراب فراگیر (Generalized Anxiety Disorder)، یکی دیگر از انواع اختلال اضطرابی شدید است که بر موضوع خاصی تمرکز ندارد. این اختلال به‌صورت نگرانی بیش‌ازحد و نامعقول در مورد اتفاقات و فعالیت‌های روزمره بروز می‌کند.

افراد مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر در اغلب موارد احساس می‌کنند مضطرب هستند، هرچند ممکن است نتوانند دلیل آن را توضیح دهند. علاوه‌بر اضطراب افراد مبتلا بسیار نگران هستند و با دلواپسی انتظار دارند بدترین اتفاق برای آن‌ها رخ دهد.

بی‌قراری کلی، اختلالات خواب، احساس به‌راحتی خسته شدن، تحریک‌پذیری و مشکل در تمرکز کردن از جمله نشانه‌های این اختلال هستند.

تست اختلال اضطراب بک و تست اختلال اضطراب کِتِل، دو تست اختلال اضطراب فراگیر هستند که توسط روان‌شناسان برای اندازه‌گیری میزان اضطراب درمانجویان مورد استفاده قرار می‌گیرند.

لالی انتخابی

در لالی انتخابی (Selective mutism)، شخص مبتلا با وجود این‌که در حالت عادی می‌تواند حرف بزند، در برخی موقعیت‌های خاص یا در برابر افرادی خاص تقریباً قادر به حرف زدن نیست. این اختلال ممکن است با احساس خجالت یا اضطراب اجتماعی نیز همراه شود.

اختلال اضطراب جدایی

کودکان مبتلا به اختلال اضطراب جدایی (separation anxiety disorder) نگرانی زیادی را در مورد جدایی از خانه یا مراقبت‌کنندگانی که با آن‌ها ارتباط عاطفی قوی دارند (پدر، مادر، مادر بزرگ و...) تجربه می‌کنند.

اختلال اضطراب جدایی در کودکان بیشتر در سنین ۶-۷ ماهگی و تا ۳ سالگی شایع است اما در برخی مواقع به‌مدت طولانی‌تر از آن‌چه متناسب با سن باشد ادامه پیدا می‌کند.

اختلال اضطراب جدایی در بزرگسالان به این شکل بروز پیدا می‌کند که آن‌ها نگران سلامتی عزیزان و نزدیکان خود می‌شوند و ترس شدیدی دارند که مبادا برای آن‌ها اتفاقی بیفتد. این اختلال در سنین زیر ۱۲ سال شیوع بیشتری دارد و با افزایش سن آمار ابتلا به آن کاهش پیدا می‌کند.

باید توجه داشت که اختلال اضطراب جدایی با اضطراب جدایی متفاوت است. اضطراب جدایی فرآیندی طبیعی در سیر رشد انسان است اما اگر باعث ایجاد مشکل در زندگی روزمره‌ی کودک یا والدین او شود به‌عنوان اختلال در نظر گرفته می‌شود.

اختلال اضطراب بیماری

اختلال اضطراب بیماری (illness anxiety disorder) یا هیپوکندریا (Hypochondriasis) اختلالی است که در آن فرد علی‌رغم برخورداری از سلامت جسمانی، خود را بیمار می‌داند.

برای اختلال اضطراب بیماری در DSM5 پنج ویژگی یا نشانه ذکر شده است:

مشغولیت ذهنی قابل ملاحظه در مورد ابتلا به یک بیماری جدی
عدم وجود علائم جسمی، یا وجود علائم جسمی بسیار خفیف که با نگرانی زیاد درمانجو متناسب نیست.
داشتن اضطراب زیاد در مورد سلامتی خود
انجام فعالیت‌های افراطی برای اطمینان از وضعیت سلامتی خود (مثل بررسی دائمی بدن برای یافتن نشانه‌های بیماری) یا داشتن رفتار اجتنابی نامناسب (مثل اجتناب از رفتن به مطب دکتر)
ادامه‌داشتن نشانه‌ها برای حداقل۶ماه متوالی

برای دیدن ویدیو های بیشتر در زمینه روانشناسی علمی از مهدی صارمی نژاد روانشناس بالینی اینجا کلیک کنید.

انواع اختلالات اضطرابی:

به‌طور کلی اختلالات اضطرابی شش نوع هستند که هر کس می‌تواند به یک یا چند نوع از آن دچار شود.

اختلال اضطراب فراگیر

این حالت در افرادی دیده می‌شود که به‌طور مداوم نگران وقوع اتفاقی هستند. موضوع این نگرانی‌ها می‌تواند بسیار متنوع یا بسیار ساده باشد: نگرانی از بیمار شدن فرزندان، نگرانی از مرگ یکی از آشنایان، نگرانی از ته ‌گرفتن غذا و... این حالت به مرحله مقاومت استرس شباهت دارد و خطر چندانی ندارد. از علایم آن می‌توان به تپش قلب، بی‌قراری، خستگی، بی‌خوابی، تنگی نفس، اختلال در تمرکز و حافظه اشاره کرد.

اختلال هراس

این افراد دچار حملات اضطرابی ناگهانی می‌شوند که معمولاً چند دقیقه یا گاهی بیشتر به طول می‌انجامد. این حملات بسیار اتفاقی، و طوری رخ می‌دهند که عامل تحریک‌کننده اصلی مشخص نیست. افراد مبتلا به این نوع اضطراب اغلب جوان هستند.

احساس تنگی و فشردگی در قفسه سینه، تپش شدید قلب، عرق کردن، لرزش، گیجی، احساس از دست‌دادن تعادل و درد قفسه سینه از علایم آن هستند؛ ولی این علایم آنقدر گسترده هستند که افراد فکر می‌کنند دچار سکته قلبی شده‌اند و می‌ترسند که بمیرند.

ترس‌های ساده یا اختصاصی

ترس‌های خاص شایع‌ترین نوع ترس مرضی است که طی آن فرد از مواجهه با بعضی موقعیت‌ها، فعالیت‌ها یا اشیاء اجتناب می‌کند، مانند بعضی از حیوانات (عنکبوت، موش، مارمولک،...)، بلندی، دریا، خون، مرگ،... هر چیزی می‌تواند باعث این نوع اضطراب (که خطر خاصی به دنبال ندارد) بشود. ترس از مکان‌های بسته، ترس از اجتماع و ترس از مکانهای باز که افراد مبتلا به آن از حضور در فضای باز و پرازدحام و شلوغ و خروج از محیط منزل خودداری می‌کنند. این اختلال معمولاً در نوجوانی شروع می‌شود، ولی سابقه آن می‌تواند به دوران کودکی و تجربه اضطراب جدایی در آن زمان برگردد از این نوع اضطراب هستند.

اختلال اضطراب اجتماعی

این نوع ترس در اواخر کودکی یا اوایل نوجوانی شروع می‌شود و ترس و شرمساری از اشتباه کردن، صحبت کردن در جمع، غذا خوردن، سرخ شدن یا لرزش صدا و… در برابر جمع است و با خجالت ساده تفاوت دارد. این حالت اضطراب مانع شناخت افراد جدید می‌شود و فرد را به انزوا و گوشه‌گیری می‌کشاند.

اختلال وسواس

در این حالت فرد افکار یا اعمالی را برخلاف میل خود تکرار می‌کند. این بیماری می‌تواند به صورت وسواس فکری یا وسواس عملی یا هر دو در فرد ظاهر شود. در وسواس فکری، فرد قادر نیست فکر، احساس یا عقیده‌ای تکراری و مزاحم را از ذهن خود بیرون کند. افکار وسواسی می‌توانند بسیار ناراحت‌کننده، وحشت‌آور یا وحشیانه باشد. افکار وسواسی می‌توانند باعث شوند که فرد به سمت عادات وسواسی گرایش پیدا کند، یعنی عمل یا اعمالی را به‌طور مکرر انجام دهد (وسواس عملی). مانند شستن مکرر دست‌ها، بالا کشیدن بینی،... اعمال وسواسی هیچ‌گونه توجیه منطقی ندارند.

اختلال تنش‌زای پس از رویداد

اختلال تنش‌زای پس از رویداد را به نام سندرم موج انفجار نیز می‌شناسند. این حالت مربوط می‌شود به حادثه‌ای (از قبیل جنگ، تصادفات شدید، سوانح طبیعی،...) که با استرس شدید هیجانی همراه است و شدت آن می‌تواند به هر کسی آسیب برساند. یک‌دوم افرادی که دچار چنین استرس شدیدی می‌شوند علایم مربوط به آن را (مانند خوابهای تکراری، خاطراتی مبهم ولی فراگیرنده، از دست رفتن تعادل و پرخاشگری شدید،...) پس از گذشت حدود سه ماه از دست می‌دهند. هرچه اقدام‌های لازم برای درمان زودتر انجام گیرد، احتمال ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه کمتر می‌شود. در صورتی که این حالت بیش از چند ماه طول بکشد، احتمال این که تا آخر عمر با فرد باقی بماند بسیار زیاد می‌شود.

اضطراب اخلاقی

از نظر آنا فروید فرزند زیگموند فروید: ترس و نگرانی در این باره که اصول و ارزشهای اخلاقی ما پایمال شود و شرم یا احساس گناه به وجود آید. این نوع اضطراب از ابرمن ناشی می‌شود. از نظر فروید اضطراب اخلاقی معمولاً از ۵ تا ۶ سالگی به عنوان پیامد تعارض بین نیازهای معقول و دستورات وجدان اخلاقی مان پدید می‌آید.از دیدگاه فروید، اضطراب اخلاقی از سوپر ایگو می‌آید و اضطراب روان‌نژندی از قدرت امیال و احساسات می‌آید

فوبیای خاص

ترس‌هایی که فقط در یک موقعیت خاص اعمال می‌شود، مانند ترس از: حیوانات، حشرات، مکان‌ها یا افراد. به عنوان مثال، کلاستروفوبیا ترس از فضاهای بسته یا محدود است.

اضطراب در کودکان و نوجوانان

تشخیص اضطراب و درمان آن در کودکان و نوجوانان بسیار مهم است، چون شخصیت آنان طی این دوره شکل می‌گیرد. بسیاری از کودکان زمانی که در شرایط جدیدی قرار می‌گیرند، دچار اضطراب می‌شوند و واکنش‌های متعددی را از خود بروز می‌دهند (لکنت زبان، آویزان شدن به پدر و مادر، خجالتی شدن، جویدن ناخن، ...). وظیفه والدین در این موقعیت این است که با او با صبر و حوصله برخورد کنند و به او اعتماد به نفس لازم را برای مواجهه با آن شرایط بدهند. تشویق والدین در ارتباط بر قرار کردن فرزندان با محیط خارج از خانه و افراد غیر فامیل بسیار مؤثر است. بسیاری از والدین از این احساس فرزندشان تا روزی که به مشکل برخورند (مثل اولین روز مدرسه) بی‌اطلاع هستند. یکی از شایع‌ترین دلایل دل درد و حالت تهوع که در کودکان دبستانی دیده می‌شود، ترس و اضطراب آن‌ها از مدرسه است. نگرانی پدر و مادر (از ورود تازه کودک به مدرسه، وضعیت درسی او و …) باعث انتقال آن به فرزند می‌شود و اضطراب او را افزایش می‌دهد. از اختلالات اضطرابی شایع در کودکان می‌توان اضطراب اجتماعی، ترس از مدرسه، اضطراب امتحان و اضطراب جدایی را نام برد.

با بزرگ شدن کودک و پا گذاشتن به دوران نوجوانی ممکن است اختلالات اضطرابی جدیدی در او پدید آید. در این زمینه می‌توان به عوامل زیر اشاره کرد:

اضطراب ناشی از پذیرفته نشدن از جانب همسالان

نوجوانان در این مرحله از زندگی خویش به شدت به همسالان خود گرایش دارند و به دنبال برقراری ارتباط و دوستی با آنان هستند. والدین باید نیاز طبیعی مورد توجه همسالان قرار گرفتن فرزندشان را درک کنند و برای دوستان او احترام قائل باشند. همچنین حفظ اعتبار و شخصیت نوجوان در مقابل همسالان بسیار مهم است. ترس از برقرار کردن روابط عاطفی و اجتماعی و سرزنش‌های والدین در انتخاب دوستان به دلیل متفاوت بودن فرهنگ و آداب و رسوم و ارزش‌های خانواده‌ها، باعث اضطراب در نوجوان می‌شود. برای جلوگیری از پنهان‌کاری، پدر و مادر باید در زمان مناسب و با منطق و ملایمت او را متوجه نتایج نامطلوب بعضی از معاشرت‌ها کنند.

تغییرات جسمی

نگرانی و اضطراب در این مورد می‌تواند ناشی از دیررسی یا زودرسی بلوغ، احساس خجالت، ناآگاهی یا ترس از شرایط جدید و ناتوانی در تطابق دادن رفتار خود با این شرایط باشد. برای جلوگیری از اضطراب، پدر و مادر یا مربیان باید به‌طور مناسب و شایسته، نوجوان را (قبل از پیدایش علایم ثانویه بلوغ) در جریان مسائل مربوط به تغییرات جسمانی و آثار روانی آن بگذارند.

بروز رفتارهای پرخاشگرانه

مخالفت با افراد مختلف در خانه یا خارج از آن، از خصوصیات بعضی از نوجوانان است که ممکن است با پرخاشگری کلامی یا غیر از آن همراه باشد. عدم توانایی کنترل این رفتار پرخاشگرانه باعث اضطراب در بسیاری از نوجوانان می‌شود. برای جلوگیری از این حالت، تربیت مناسب والدین، مقاوم ساختن فرزند در برابر سختی‌ها از دوران کودکی و ایجاد امنیت روانی می‌تواند مؤثر واقع شود. امر و نهی‌های غیراصولی و محدودیتهای بی‌مورد در کسب استقلال و آزادی، باعث تحریک عصبانیت و خشم‌های کنترل نشده در نوجوانان می‌شود. والدین باید به نوجوان بیاموزند که به هنگام خشم، منطقی برخورد کند و بدون توهین و تحقیر دیگران عواطف خود را بیان کند. همچنین باید به او بفهمانند که نحوه برخورد دیگران با او تا حدی نتیجه رفتار خود او با دیگران است.

ترس از مستقل شدن

یکی از عمومی‌ترین نیازهای نوجوانان داشتن استقلال و آزادی است. کسب استقلال در بسیاری از نوجوانان باعث اضطراب می‌شود. از جمله مشکلاتی که طی دستیابی به استقلال در نوجوانان دیده می‌شود، تضاد و دوگانگی است؛ یعنی نوجوانان با این که می‌خواهند و می‌دانند که باید مستقل شوند، از استقلال می‌ترسند. ناآگاهی از وضعیت پس از استقلال، یکی از دلایل اصلی این امر است. برای جلوگیری از ابتلا به اضطراب و دوگانگی، والدین باید به نوجوان اعتماد به نفس و جرأت تجربه کردن دهند و برای او امنیت روانی فراهم کنند. دادن مسئولیت و فرصت به نوجوان و اجازه اظهار نظر و تصمیم درباره امور مربوط به خود، بدون تنبیه و تحقیر او به خاطر اشتباهاتش، باعث می‌شود تا او از خطاهایش عبرت بگیرد، راه‌های مختلف زندگی را بیاموزد و برای مستقل شدن آماده شود.

درمان اضطراب:

این بخش شامل دو مبحث است که یکی بررسی راه های پیشگیری و دیگری درمان های کلینیکال را بررسی می کند.

راه‌های پیشگیری از اضطراب:

در این بخش به بیان راه حل های ساده پرداخته شده که فرد می تواند در زندگی خود برای کاهش اضطراب از آن استفاده کند.

می‌توان موارد زیر را مثال زد:

رژیم غذایی سالم

استفاده از غذاهای متنوع و حاوی انواع مواد لازم به میزان متعادل در حفظ سلامت بدن نقش اساسی دارد. زیرا همانطور که قبلا اشاره شد کمبود موادی مثل آمینو اسید ها و... میتواند در بروز اضطرتب موثر باشد لذا به راحتی از طریق تغذیه مناسب می توان به کنترل اضطراب فرد کمک کرد.

فعالیت بدنی به‌طور منظم

ورزش کردن به خصوص به‌طور منظم یکی از راه‌های پیشگیری و درمان اضطراب است. پیاده‌روی تند و سریع به مدت ۴۰ دقیقه میزان اضطراب را به‌طور متوسط تا ۱۴٪ کاهش می‌دهد. به علاوه، ورزش کردن باعث بالا رفتن کارایی دستگاه تنفسی و گردش خون، حفظ تعادل وزن و شادابی فرد می‌شود. ورزش‌هایی نیز چون یوگا باعث افزایش آرامش می‌شوند و در جلوگیری از اضطراب بسیار مفیدند.

افزایش اعتماد به نفس

اعتماد به نفس عدم گوشه نشینی و اجتماعی بودن

هنگامی که افراد دچار فشار روانی می‌شوند، به‌طور غریزی از صحنه عمل و اجتماع کنار کشیده و به گوشه‌ای پناه می‌برند، در حالی که گوشه‌گیری باعث تشدید استرس می‌شود. ارتباط با افراد و دوستان، به خصوص کودکان که می‌توانند فرد را به خنده وادارند، باعث از یاد رفتن نگرانی حتی برای مدتی کوتاه می‌شود.

حمایت اجتماعی

وجود حمایت اجتماعی در زندگی هر فرد باعث می‌شود تا او در مقابل بحران‌های زندگی برای دفاع از خود سپری داشته باشد که به آن تکیه کند. حمایت اجتماعی، احساس امنیت و اعتماد به نفس را افزایش می‌دهد و فرد را در مقابل استرس و فشار روانی مقاوم تر می‌سازد.

اندیشیدن به زمان حال

اندیشیدن به زمان حال و کنار گذاشتن رؤیاها و آرزوها برای موقعیت‌های مناسب تر آرامش ذهنی را افزایش می‌دهد. همچنین مشغول کردن ذهن به کاری که در حال انجام است و فکر نکردن به زمینه‌های اضطراب‌زای آن بسیار مؤثر است.

کسب اطلاعات در مورد شرایط تنش زا

بی اطلاعی از موقعیت فشارآور باعث استرس و اضطراب بیشتری در افراد می‌شود. کسب آگاهی و اطلاع از شرایط و مواردی فرد که با آن‌ها مواجه خواهد شد سبب می‌شود که کمتر دچار نگرانی و دلواپسی شود. به‌طور مثال در جریان گذاشتن بیماران از نحوه عمل و دردهای پس از آن باعث می‌شود تا آنان کمتر دچار اضطراب شوند.

خندیدن

خنده از سالمترین راه‌های جلوگیری از فشار روانی است. به هنگام خنده هورمونی ضد درد (که باعث احساس خوشی و سلامتی در شخص می‌شود) در مغز آزاد می‌شود و میزان هورمونهای استرس زا در خون پایین می‌آید.

ابراز هیجان بر روی کاغذ

نوشتن ساده هیجانات و احساسات بر روی کاغذ موجب تسکین فشارهای روانی ناشی از رویدادهایی چون از دست دادن شغل، مشکلات خانوادگی و … می‌شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

اصولاً زندگی ما انسان‌ها با اضطراب‌های مختلف آمیخته شده است. بنابراین حساسیت نسبت به وجود هر سطحی از اضطراب، نه‌تنها مطلوب نیست بلکه ممکن است باعث بروز مشکلات دیگر شود.

اضطراب زمانی به شکل اختلال تلقی می شود که این ویژگی ها را داشته باشد:

دارای شدت بالایی باشد و زندگی روزمره‌ی شما یا کار و روابط‌تان را تحت تأثیر قرار دهد.
شما را آزرده و ناراحت کرده و کنترل آن دشوار باشد.
همراه با آن، احساس افسردگی می‌کنید یا مشکل سوء مصرف الکل و موادمخدر دارید.
فکر می‌کنید اضطراب شما ممکن است با یک مشکل سلامت جسمانی در ارتباط باشد.
به خودکشی فکر می‌کنید یا اقدام به خودکشی کرده‌اید.
بیش از شش ماه است که با اضطراب شدید درگیر هستید.

در صورتی که هرکدام از نشانه‌های فوق را دارید بهتر است هرچه سریع‌تر به یک روان‌شناس بالینی یا روانپزشک مراجعه کنید. برای درمان اختلال اضطرابی لازم است از روان‌شناسان و روانپزشکان کمک بگیرید.

برای اطلاع از نحوه نوبت دهی بر روی لینک مربوطه کلیک کنید: سایت

درمان کلینیکال اختلال اضطراب:

متخصص بالینی (روان‌شناس یا روانپزشک) ممکن است برای درمان اختلال اضطراب شما از روش‌های مختلفی استفاده کند. تجویز برخی داروها، روان‌درمانی، درمان شناختی- رفتاری، آموزش تکنیک‌های آرمیدگی (تن‌آرامی )، مدیتیشن، حساسیت زدایی، توقف تفکر، سرمشق دهی (بیوفیدبک) برخی از این روش‌ها هستند.

باید توجه داشت که تجویز داروی اختلال اضطراب تنها در صلاحیت روانپزشک است اما شما می‌توانید برای روان‌درمانی و تیکنیک‌های غیردارویی از خدمات روان‌شناسان و مشاوران نیز استفاده کنید. مراجعه به متخصص در کنترل و درمان این اختلال بسیار ضروری است، با توجه به این که فرد دچار هراس بیش از حد یا علایمی جدید و غیرقابل توجیه شود. در آن صورت متخصص درمان دارویی یا درمان غیر دارویی (تکنیک‌های روان درمانی) را به او پیشنهاد می‌کند. از داروهایی که امروزه برای درمان اضطراب مورد استفاده قرار می‌گیرند می‌توان فلوکستین داروهایی از خانواده بنزودیازپینها (برای مدت کوتاه)، سرترالین و … را مثال زد. توجه شود که این داروها بسیار اعتیاد آور نیز هستند و باعث وابستگی دارویی متعدد می‌شوند، در روش درمان غیر دارویی به بیمار آموزش داده می‌شود که بدن خود را برای مقابله مؤثر و مستقیم با عوامل تنش‌زا آماده کند. امروزه نقش یک رژیم غذائی سالم (مدیترانه ای) شامل مصرف روزانه حبوبات و روغن زیتون و آجیل (نظیر گردو و بادام) و مصرف ماهی هفته ای دو بار و مصرف پروبیوتیک‌ها در درمان غیر دارویی اضطراب به همراه ورزش روزانه ثابت شده‌است.

نتیجه گیری:

تذکر این نکته نیز لازم است که در اضطراب تفاوتی بین کودکان و بزرگ‌سالان وجود ندارد. اختلال اضطرابی کودکان نیز همچون اختلال اضطرابی افراد بالغ نیازمند درمان است.

بعضی از موارد اضطراب اصولاً بیماری نیستند و بدون نیاز به پزشک می‌تواند درمان شود. به این موارد، اضطراب طبیعی می‌گویند که طی آن اضطراب به خوبی توسط بیمار کنترل و برطرف می‌شود (مثل اضطراب ناشی از امتحان). اضطراب طبیعی می‌تواند با روشهایی از قبیل حمام گرفتن به مدت طولانی، تنفس عمیق، صحبت کردن با شخصی مورد اعتماد، استراحت در یک اتاق تاریک و … تحت کنترل درآید.

و در کلام آخر باید این نکته را متذکر شد که این اختلال قابل درمان است و فرد می تواند با کمک یک درمانگر مجرب به راحتی مشکلات ناشی از این اختلال را پشت سر بگذارد و زندگی جدیدی را از سر بگیرد.

مهدی صارمی نژاد
۱۴ ۰
۲ نظر

ادامه مطلب

اختلال استرس پس از سانحه PTSD

جمعه ۱۴ اردیبهشت ۰۳ | ۱۷:۳۶ ۸۲ بازديد

این مقاله با هدف آشنایی و شناخت بهتر اختلال استرس پس از سانحه یا PTSDبرگرفته از مطالب مطرح شده در کارگاه مهدی صارمی نژاد روانشناس بالینی جمع آوری و خلاصه شده است.

اختلال استرس پس از سانحه چیست:

اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) نوعی مشکل سلامت روان است که علت آن می تواند رخ دادن حادثه ای تروماتیک باشد. تعداد متعددی از افرادی که با حادثه تروماتیک مواجه می‌شوند، احساسات، افکار و خاطرات منفی را تجربه خواهند کرد. با این‌‌ حال، اغلب افراد به مرور زمان بهتر خواهند شد. اما درمواردی که با گذشت زمان این واکنش‌های منفی از بین نمی‌روند، و اثرات ناشی از آن حادثه زندگی روزمره فرد را تحت تاثیر قرار می‌دهد، ممکن است که فرد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه شده باشد. برای درک بهتر و شناخت بهتری نسبت به تروما و حوادث تروماتیک می توانید بر روی این لینک کلیک کنید: تروما

چه چیزی باعث ایجاد اختلال استرس پس از سانحه می‌شود:

اختلال استرس پس از سانحه می‌تواند هر فردی را تحت تأثیر قرار دهد، و زمانی بروز می نماید که فرد، موادی که در ادامه شرح داده می شود را واقعاً تجربه کند و یا در معرض تهدید آنها قرار بگیرد، این موارد شامل:

مرگ (ناگهانی)
مصدومیت شدید
خشونت جنسی

به طور کلی ممکن است افراد به یکی از روش‌های ذیل در معرض سانحه قرار گیرند:

مستقیماً- برای خود فرد اتفاق افتاده باشد
شاهد بودن- ممکن است شاهد رخ دادن آن برای شخص دیگری بوده باشند
متوجه شدن- متوجه شوند که برای فردی بسیار نزدیک به آنها اتفاق افتاده است
مواجهه مکرر – فرد خود به طور مکرر در معرض حوادث تروماتیک بوده و یا در محیطی شاهد آن بوده‌ که حادثه تروماتیک مکرراً دیگران را تحت تاثیر قرار داده است. همچنین می‌دانیم برخی افراد که از طریق رسانه‌های الکترونیکی، تلویزیون، فیلم‌ها یا تصاویر در محل کار، در معرض حادثه تروماتیک قرار می گیرند، ممکن است مشکلات سلامت روان را تجربه کنند.

نمونه‌های حادثه‌های تروماتیک شامل موارد زیر هستند:

شاهد بودن مرگ بی‌رحمانه
سوانح جدی، به طور مثال: سانحه رانندگی
تعرض فیزیکی یا جنسی
مشکلات شدید سلامتی یا بستری در بخش مراقبت‌های ویژه
تجربیات پیچیده زایمان
تشخیص ابتلا به بیماری مرگ‌بار
جنگ و درگیری
حملات تروریستی
حوادث طبیعی یا ساخته دست بشر، مانند: سونامی یا آتش‌سوزی
و...

نکته قابل توجه در اینجا ابن مسئله است که تعداد زیادی از حوادثی که در اینجا به آنها اشاره نشده است می‌توانند عامل اختلال استرس پس از سانحه باشند. اگر تجربه شما در این فهرست وجود ندارد، به این معنی نیست که نباید به دنبال کمک گرفتن و پشتیبانی افراد متخصص باشید.

علت شوکه کننده بودن حادثه تروماتیک چیست:

حوادث تروماتیک شوکه‌‌کننده است، چون نمی‌توانیم آنها را درک کنیم، یا به بیان دیگر برای رخ دادن آنها هیچ آمادگی نداریم و این حوادث سریع و با بیشترین شدت دقیقا همچون سونامی حرکت می کنند و تمام دنیای ما را دستخوش تغییراتی می کنند و اغلب این رویداد ها با آن چیزی که توقع داریم همخوانی ندارد. حادثه تروماتیک اغلب «تصادفی» به نظر می‌رسد و علت مشخص ندارد. با دیدگاهمان در مورد جهان مطلوب همخوانی ندارد، که همین موضوع درک معنایی که پشت آن قرار دارد را دشوار می‌کند.

یاداوری تروما همچنین به ما نشان می‌دهد که اتفاقات بد تقریبا می‌توانند برای ما و افرادی که برایمان مهم هستند در هر زمانی اتفاق بیفتند. این می‌تواند منجر به احساس ناامنی و تهدید شود که به صورت قابل فهمی ترسناک است.

وقتی فردی مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه است چه اتفاقی رخ می‌دهد:

همانطور که گفته شد افراد زیادی در طول زندگی خود حادثه‌ تروماتیک را تجربه می‌کنند. با این‌حال، همه افرادی که حادثه تروماتیک را تجربه کرده‌اند الزاماً دچار اختلال استرس پس از سانحه نمی‌شوند.

بسیاری از افراد احساسات و رفتار های متنوعی را مثل سوگواری، غم، اضطراب، گناه و خشم و ... را پس از یادآوری تروما تجربه میکنند. این الزاماً به این معنی نیست که شخص دارای اختلال استرس پس از سانحه است. افرادی که اختلال استرس پس از سانحه دارند اغلب دارای تعداد زیادی از علائم هستند که در ادامه به بیان‌ آنها پرداخته شده است. این نشانه ها می‌توانند بلافاصله پس از ضربه تروماتیک بروز یابند، یا ممکن است آغازشان چند هفته و حتی چند ماه طول بکشد.

این علائم می‌توانند فعالیت‌های روزمره فرد را تحت تاثیر قرار دهند و یا باعث شوند که فرد به شدت احساس پریشانی و سردرگمی کنند.

این نکته باید مورد توجه قرار گیرد که اگر بلافاصله پس از رخ دادن حادثه تروماتیک دچار هر یک از این علائم شوید، الزاماً به این معنی نیست که مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه خواهید شد.

بررسی علائم بروز اختلال پس از سانحه:

تجربه مجدد علائم

خاطرات- داشتن خاطرات ناخواسته از حادثه، که به افکار مزاحم معروف‌اند، و مرور آن برای فرد بسیار طاقت‌فرسا و ناراحت کننده هستند.
رویاها- دیدن رویاها یا کابوس‌های ناراحت کننده درباره حادثه.
مبهوت بودن- احساس یا رفتار به گونه‌ای که گویا قرار است حادثه تروماتیک دوباره اتفاق بیفتد (معروف به فلش‌بک). در موارد حاد، ممکن است فرد از اتفاقاتی که در پیرامونش رخ می‌دهد آگاه نباشد.
پریشانی از لحاظ فیزیکی و روانی- احساس شدید پریشانی و برانگیختگی از لحاظ فیزیکی (مانند تنفس سریع، ضربان قلب بالا و ... ) هنگامی که در معرض چیزهایی قرار می‌گیریند که به گونه‌ای یادآور حادثه هستند.

علائم اجتنابی

فراموشی حادثه تروما- ناتوانی در به یاد آوردن قسمتی‌هایی از حادثه تروماتیک.
گسست- احساس گسست یا فاصله گرفتن از افرادی که قبلاً احساس صمیمی بودن با آنها داشتند.
اجتناب از صحبت یا فکر کردن- عدم تمایل به صحبت یا فکر کردن درباره حادثه تروماتیک.
اجتناب از پیوندها- اجتناب از خاطرات، افکار، احساسات، چیزها، افراد و مکان‌هان‌هایی که مربوط به حادثه تروماتیک هستند. این ممکن است شامل اجتناب از تلویزیون یا سایر رسانه‌ها که به حادثه می‌پردازند باشد، به خصوص اگر انجام این کار باعث پریشانی فرد شود.

خلق و خو

باورها و انتظارات منفی- تفکر منفی درباره خود، دیگران یا جهان.
سرزنش- سرزنش کردن خود یا دیگران به دلیل رخ دادن حادثه تروماتیک یا عواقب آن.
عواطف منفی ـتجربه مکرر ترس، وحشت، خشم، گناه یا شرم.
بی‌انگیزه شدن نسبت به فعالیت‌ها- مشارکت نکردن یا بی انگیزه شدن فرد نسبت به فعالیت‌هایی که قبلاً از آنها لذت می‌برده است یا به صورت منظم انجام می داده است.
ناتوانی در احساس عواطف مثبت- قادر نبودن به تجربه احساس شادی، رضایت یا محبت.

علائم هوشیاری و تحریک پذیری

هوشیاری و آگاهی بیش از حد- هوشیاری بیش از حد فرد نسبت به اتفاقات پیرامون خود و ناتوانی در آرام و قرار گرفتن.
به راحتی شوکه شدن- واکنش افراطی به صداها یا حرکاتی که حادثه تروماتیک را یادآوری می‌کنند.
مشکل تمرکز – عدم تمرکز روی کارهایی که فرد قبلاً می‌توانست روی آنها تمرکز کند مشکل و به راحتی آنجام دهد.
بی‌خوابی- خوابیدن و تداوم خواب دشوار می‌شود. هنگامی که این افراد به خواب می روند ممکن است خواب بی‌کیفیت را تجربه کنند و کابوس ببینند. این کابوس ها می تواند مرتبط با همان رویداد تروماتیک باشد.
بی قراری و پرخاشگری-مثلا پرخاشگری کلامی یا فیزیکی نسبت به افراد یا اشیاء. این پرخاش‌ها ممکن است نتیجه تجربه کردن چیزی باشد که فرد را به یاد حادثه تروماتیک می‌اندازد.
بی پر‌وایی خطرناک- انجام کارهای خطرناک یا خود تخریبی.

دلیل رخ دادن اختلال استرس پس از سانحه چیست:

دلایل متعددی برای بروز اختلال استرس پس از سانحه وجود دارند. که در ادامه به بررسی آن ها پرداخته شده است.

روحی و روانی

علائم روحی و روانی اختلال استرس پس از سانحه به شدت ناخوشایند و ناراحت کننده هستند. بااین‌حال، این علائم در اصل واکنش دفاعی مغز فرد برای حفاظت از آن بعد از وقوع حادثه تروماتیک است، که درست است که ناخوشایند هستند اما بررسی بیشتر آن ها نشان می دهد که این رفتار غریزی منطقی به نظر می‌آید.

خاطره- پس از تجربه حادثه تروماتیک این افراد شاید نتوانند و یا نخواهند که آن رویداد را به یاد آورند، فراموشی تمام آن اتفاق یا بخش هایی از آن می‌تواند به فرد کمک کند که حادثه منطقی به نظر بیاید و درد کمتری را برای او به همراه داشته باشد. پس می‌تواند برای حفظ سلامت روان فرد کمک‌کننده باشد.
افکار مزاحم یا فلش‌بک‌ها- به اینها می‌توان به عنوان تکرار آنچه اتفاق افتاده است نگریست.این افکار ممکن است فرد را مجبور کنند تا در مورد اتفاقی که رخ داده فکر کند، تا در صورت تکرار مجدد آمادگی بهتری داشته باشد. با این‌حال، در اختلال استرس پس از سانحه، این افکار تنها باعث می‌شوند که احساس پریشانی در فرد افزایش یابد.
اجتناب و بی‌تفاوتی- یادآوری تروما خسته‌ کننده و ناراحت کننده است.اجتناب و بی‌تفاوتی می‌توانند به فرد کمک کند که فکر کردن درباره آنچه اتفاق افتاده است را متوقف کند. در عین حال، همچنین باعث می‌شود که فرد دیگر تلاشی برای درک تجربیات خود نداشته باشد.
گوش به زنگ بودن- ممکن است در فرد این فکر را ایجاد کند که با انجام این رفتار در صورت وقوع بحرانی دیگر آمادگی واکنش سریع را دارد. همچنین می‌تواند به او برای انجام کار لازم پس از وقوع سانحه یا بحران انرژی دهد. از طرفی این واکنش، ممکن است خسته کننده هم باشد و فرد را از انجام کارهایی که قبلاً از انجامشان لذت می‌برده بازدارد.

از لحاظ فیزیکی

برخی از علائم فیزیکی یا جسمانی که همراه با اختلال استرس پس از سانحه رخ می‌دهند به این دلیل است که بدن فرد در تلاش برای پردازش نادرست تروماست. که در ادامه به شکل مختصر به بررسی واکنش های درون بدن یک فرد درگیر با PTSD پرداخته می شود.

آدرنالین- این هورمونی است که بدن انسان هنگامی که تحت فشار روانی (استرس) است تولید می‌کند. و به ما کمک می‌کند که بدن خود را برای فعالیت‌هایی که نیاز به انرژی زیاد دارند آماده کنیم، مانند، دویدن یا دعوا با کسی. در حالت عادی هنگامی که فشار روانی (استرس) از بین می‌رود، سطح آدرنالین باید به حالت عادی برگردد. اما در اختلال استرس پس از سانحه، خاطرات زنده از رویداد استرس‌زا می‌توانند سطح آدرنالین را همواره بالا نگه دارند. آدرنالین زیاد می‌تواند فرد را مضطرب و پرخاشگر کند و این فرد دیگر نمی تواند آرامش داشته باشد یا خوب بخوابد.
هیپوکامپ ؛ قسمتی از مغز برای پردازش حافظه- این قسمتی از مغز است که خاطرات را پردازش می‌کند. مقادیر زیاد هورمون های استرس، مانند آدرنالین، می‌تواند از کارکرد مناسب آن جلوگیری کند. یعنی در افرادی که درگیر با اختلال استرس پس از سانجه هستند خاطرات حادثه تروماتیک پردازش نمی‌شوند. و این امر باعث می‌شود فرد حادثه را به گونه‌ای به یاد آورد، گویی که خطر آن رویداد هنوز هم وجود دارد، به جای اینکه آن را مانند چیزی ببیند که در گذشته اتفاق افتاده است.
افزایش سطح کورتیزول در خون ـهورمون کورتیزول یکی از انواع هورمون‌های سهیم در حالات استرس و اضطراب است و می‌تواند قند مورد نیاز بدن را در این شرایط در اختیار آن قرار دهد و در حقیقت در استرس‌های طولانی‌مدت به بدن کمک می‌کند آمادگی لازم برای بقا و ادامه دادن را داشته باشد. اما در مواردی که این ماده در خون به صورت مداوم ترشح شود فرد دچار علائمی مثل موارد ذیل می شود که حتی شاید خود علت آن را ندارد این موارد شامل:

فشارخون بالا
پوکی استخوان
خستگی
تحریک پذیری
مشکلات گوارشی
کاهش قدرت عضلانی
تغییر ناگهانی خلق و خوی
مشکل خواب
جمع شدن آب در پلک‌ها
میزان گلوکز خیلی بالا در خون
وجود موهای زاید زیاد در صورت
وجود علائم کششی در شکم
چاقی در منطقه شکم متمرکز باشد
تشکیلات رسوبات چربی در گردن
ریزش مو
و...

لازم به ذکر است که دارا بودن هر کدام از این موارد در شما نشان دهنده بالا بودن کورتیزول در خون و یا PTSD نیست بلکه نظر متخصص برای تشخیص آن نیاز است.

اختلال استرس پس از سانحه چه زمانی شروع می شود:

علائم اختلال استرس پس از سانحه می‌توانند بلافاصله پس از حادثه تروماتیک یا حتی هفته‌ها یا ماه‌ها پس از آن آغاز شوند. معمولاً، علائم ظرف ۶ ماه پس از حادثه شروع می‌شوند. متاسفانه، افراد زیادی، هنگامی که علائم‌شان شروع می‌شود درخواست کمک نمی‌کنند.

اختلال استرس پس از سانحه در اولین ماه پس از حادثه تروماتیک قابل تشخیص نیست. اگر بلافاصله علائم حادثه را تجربه کردید، و این علائم شدید بودند و شما را از کار کردن باز داشتند، ممکن است مبتلا به «اختلال فشار روانی (استرس) مزمن» شده باشید.

چرا همه افراد پس از تجربه کردن تروما دچار اختلال استرس پس از سانحه نمی‌شوند:

پس از تجربه تروما، بسیاری از افراد با نوعی علائم تروما در ماه اول یا پس از آن مواجه می‌شوند. بسیاری از این علائم، واکنش‌های عادی به خطر یا احساس خطر هستند. می‌توانید به آنها به عنوان روشی که مغز برای محافظت از شما در برابر صدمات استفاده می‌کند، فکر کنید. اما، بیشتر افراد پس از چند هفته، یا برخی مواقع اندکی بیشتر، آنچه را که رخ داده پردازش می‌کنند، و علائم فشار روانی (استرس) آنها شروع به از بین رفتن می‌کند. تحقیقات نشان می‌دهد گروهی خاص از افراد در معرض خطر فزاینده ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه قرار دارند.

خطر ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه در صورت انجام موارد زیر توسط فرد کاهش می‌یابد:

دسترسی به حمایت اجتماعی
بازیابی از حادثه تروماتیک در محیطی که فشار روانی (استرس) در آن کم است.

کدام حوادث احتمالاً باعث بروز اختلال استرس پس از سانحه می‌شوند:

همان گونه که قبلا اشاره شد هرگونه حادثه تروماتیک می‌تواند باعث اختلال استرس پس از سانحه شود، البته هر چه تجربه آزاردهندهتر باشد، احتمال ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه به همان نسبت افزایش می‌یابد. به عنوان مثال، در صورتی‌که حادثه شرایطی را که در ادامه شرح می دهیم داشته باشد، احتمال ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه افزایش می‌یابد:

ناگهانی و غیرمنتظره باشد
برای مدت طولانی ادامه داشته باشد
زمانی رخ دهد که گیر افتاده‌اید و نتوانید فرار کنید
ساخته دست بشر باشد
تلفات زیاد داشته باشد
باعث نقص عضو شود
کودکان درگیر حادثه باشد.

اگر همچنان در معرض فشار روانی (استرس) و بلاتکلیفی قرار گیرید، بهبود علائم اختلال استرس پس از سانحه دشوارتر خواهد شد.

نشانه هایی که بیان می کند تروما را پشت سرگذاشته ایم چیست:

اگر می توانید کارهای زیر را انجام دهید، ممکن است از حادثه تروماتیک گذر کرده باشید:

فکر کردن به آن بدون اینکه بیش از حد پریشان شوید
مدام احساس نکنید که تهدید می‌شوید
در زمان‌های نامناسب به فکر آن نیفتید

چرا در مواردی اختلالPTSDتشخیص داده نمیشود:

چندین دلیل برای توضیح این بخش وجود دارد، که چرا ممکن است اختلال استرس پس از سانحه در فرد مبتلا تشخیص داده نشود. که در ادامه به شرح آن ها پرداخته شده است.

انگ و سوءتفاهم

افراد مبتلا اختلال استرس پس از سانحه اغلب از صحبت در مورد احساس خود اجتناب می‌کنند تا مجبور نباشند به حادثه تروماتیک فکر کنند. برخی از آنها احساس می‌کنند علائمی که تجربه می کنند (به عنوان مثال، گوشه‌گیری و بی‌تفاوتی) کمک می‌کند که شرایط را تحمل کنند، و متوجه نیستند که عامل بوجود آمدن این رفتار ها، اختلال استرس پس از سانحه بوده است.

وقتی حال کسی اصلاً خوب نیست، سخت است که باور کند در نهایت به همان حالی که پیش از حادثه تروماتیک داشته بازخواهد گشت. این موضوع ممکن است مانع دریافت کمک شود. زیرا این فرد احساس می کند که دیگر همه چیز تمام شده است.

همچنین سوءتفاهمی شایع وجود دارد که صرفاً نظامیان به دلیل شرایطی مثل جنگ، جراحت های شدید یا از دست دادن هم رمزان خود مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه می‌شوند. درواقع، اختلال استرس پس از سانحه می‌تواند برای هر کسی اتفاق بیفتد، و قابل درک است.

تشخیص نادرست

برخی افراد که مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه هستند ممکن است مورد تشخیص نادرست، مانند اضطراب یا افسردگی قرار گیرند. برخی افراد، دچار مشکلات روحی و جسمی دیگری هم هستند که باعث می شود اختلال استرس پس از سانحه آنها مورد غفلت قرار ‌گیرد.

همچنین ممکن است «علائم جسمانی غیرقابل توضیح از لحاظ پزشکی» داشته باشند مانند:

مشکلات گوارشی
سندرم‌های درد
سردرد
و ...

این علائم یعنی اینکه اختلال استرس پس از سانحه آنها مشکل دیگری اشتباه گرفته می‌شود.

سایر چالش‌ها

برخی افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه همچنین ممکن است چالش‌های دیگر داشته باشند، مانند شک در رابطه یا وابستگی به الکل یا مواد مخدر. اینها ممکن است براثر اختلال استرس پس از سانحه به‌وجود آمده باشند، اما می‌توانند نسبت به اختلال استرس پس از سانحه نمود بیشتری داشته باشند.

اختلال استرس پس از سانحه در کودکان:

اختلال استرس پس از سانحه ممکن است در هر سنی بروز پیدا کند، کودکان نیز از این قاعده مستثنی نیستند علائم زیر در بروز این اختلال برای کودکان می تواند مشاهده گردد:

رویاهای ترسناک- در کودکان، این رویاها شاید منعکس‌کننده حادثه تروماتیک باشند و شاید هم نه.
بازی تکرای- برخی کوکان اتفاقات حادثه تروماتیک را در بازی شبیه سازی می کنند. به عنوان مثال، کودکی که در سانحه شدید رانندگی حضور داشته ممکن است سانحه را با خودروهای اسباب‌بازی مجدداً اجرا کند.
علائم جسمانی- ممکن است از دل درد یا سر درد شکایت کنند.
ترس از اینکه زود بمیرند- ممکن است باورش برایشان سخت باشد که آنقدر عمر خواهند کرد تا بزرگ شوند.

درمان اختلال استرس پس از سانحه:

چندین درمان مختلف برای اختلال استرس پس از سانحه وجود دارند، از جمله درمان شناختی رفتاری متمرکز بر تروما، حساسیت زدایی و پردازش مجدد حرکات چشم، و دارو درمانی.

روان درمانی:

روان درمانی به جای تمرکز روی زندگی گذشته فرد آسیب دیده، روی تجربه تروما متمرکز است. در موارد ذیل به این افراد کمک خواهد کرد:

پذیرش- یادگیری پذیرش این موضوع که اگرچه آنچه اتفاق افتاده قابل تغییر نیست، ولی میتوان در مورد حادثه، جهان و خودطور دیگری فکر کرد.
یادآوری حادثه- یادآوری آنچه اتفاق افتاده، بدون اینکه ترس و پریشانی بر او غلبه کند. فرد می‌تواند در صورت تمایل، به اتفاق فکر کند نه اینکه تفکرات مزاحم یا فلش‌بک‌ داشته باشد.
صحبت درباره تجربیات- صحبت درباره اینکه چه اتفاقی رخ داده تا ذهن فرد بتواند خاطرات را در گوشه‌ای ذخیره کند و به کارهای دیگر بپردازد.
احساس امنیت بیشتر- کمک به فرد برای کنترل بیشتر بر احساساتش این به او کمک می‌کند که احساس امنیت بیشتری کند، بنابراین نیاز نیست که خیلی زیاد از خاطراتش دوری کند.

هر نوع روان درمانی باید توسط شخصی ارائه شود که به درستی آموزش دیده و مجوز رسمی دارد. جلسات معمولاً حداقل هفتگی هستند، با روان ‌درمانگر ثابت، و اغلب دست‌کم 8 تا 12 هفته به طول می‌انجامند. با آنکه جلسات معمولاً یک ساعته هستند، برخی مواقع می‌توانند تا 90 دقیقه هم ادامه‌ پیدا کنند.

درمان‌های اختلال استرس پس از سانحه شامل موارد ذیل هستند:

درمان شناختی رفتاری متمرکز بر تروما (TF-CBT) :

این نوع درمان می‌تواند به فرد برای تغییر نحوه تفکر کمک کنند. به مرور به او کمک می‌کند که احساس بهتری داشته باشد و رفتارش متفاوت شود. این درمان معمولاً به صورت یک به یک ارائه می‌شود، البته شواهدی وجود دارند مبنی براینکه درمان شناختی رفتاری متمرکز بر تروما در قالب گروهی نیز قابل ارائه است زیرا حس هم دردی و اینکه من در برابر این اتفاق وحشتناک تنها نیستم باعث التیام فرد می شود.

حساسیت‌زدایی و پردازش مجدد حرکات چشم (EMDR) :

این تکنیکی است که از حرکات چشم برای کمک به مغز جهت پردازش خاطرات تروماتیک استفاده می‌کند. از فرد خواسته می شود که حادثه تروماتیک را به یاد آورد و احساس و افکارش در آن لحظه مورد بررسی قرار می گیرد. و از او خواسته می شود که حرکات چشم را انجام دهد یا نوعی «تحریک دوجانبه» مانند ضربه زدن با دست را انجام دهد. ثابت شده که این کار باعث کاهش شدت عواطفی است که پیرامون خاطره تروماتیک تجربه می‌کند، و به برطرف شدن تروما کمک می‌کند.

حساسیت زدایی و پردازش مجدد حرکات چشم باید توسط متخصص آموزش دیده ارائه شود. حساسیت زدایی و پردازش مجدد حرکات چشم معمولاً طی 8 تا 12 جلسه 60 دقیقه ای ارائه می شود.

دارو :

اگر سایر درمان ها برای فرد مفید واقع نشد ممکن است پزشک برای فرد درگیر با این اختلال داروی ضد افسردگی تجویز کند.

مهارکننده انتخابی بازجذب سروتونین داروی ضد افسردگی هستند که می‌توانند به کاهش علائم اختلال استرس پس از سانحه کمک کنند. اگر مهارکننده انتخابی بازجذب سروتونین مؤثر واقع نشد، ممکن است داروی دیگر برای فرد تجویز شود، اما این کار معمولاً باید به توصیه متخصص سلامت روان انجام شود.

موثرترین درمان برای این اختلال کدام است:

شواهدی وجود دارند مبنی براینکه درمان شناختی رفتاری متمرکز بر تروما و حساسیت زدایی و پردازش مجدد حرکات چشم بهترین درمان‌های سرآمد هستند. دارو می‌تواند برای افرادی که مایل به درمان‌های گفتاری نیستند یا دسترسی آسان به آنها ندارند ،مفید واقع شود.

ترتیب شروع روند درمان برایPTSDچیست:

درمان شناختی رفتاری متمرکز بر تروما (درمان شناختی رفتاری متمرکز بر تروما یا حساسیت زدایی و پردازش مجدد حرکات چشم) باید در صورت امکان، قبل از دارو ارائه شوند. این براساس دستورالعمل‌های موسسه ملی تعالی سلامت و مراقبت (NICE) است.

اگر مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه هستید چگونه می توانید به خود کمک کنید:

اگر مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه هستید، می‌توانید چند کار برای حمایت از بازیابی خود انجام دهید. درمانگرتان با استفاده از این اقدامات از شما حمایت خواهد کرد و اطمینان حاصل می‌کند که این موارد را در زمان مناسب انجام دهید:

پایبندی به روال عادی خود- در صورت امکان، سعی کنید که به روال عادی خود بازگردید یا آن را حفظ نمایید. حفظ زندگی عادی تا حد امکان باعث می‌شود احساس ثبات داشته باشید
با فرد مورد اعتماد خود صحبت کنید- درحالی‌که نباید احساس کنید که مجبورید با هر کسی در مورد اتفاقی که رخ داده صحبت کنید، صحبت با کسی که به او اعتماد دارید کمک می‌کند که احساسات خود را در فضایی امن پردازش نمایید. همچنین صحبت با کسی که همان اتفاقی را که برای شما رخ داده تجربه کرده است، یا کسی که حادثه‌ای مشابه را قبلاً تجربه کرده ممکن است کمک‌کننده باشد، البته اگر انجام این کار چندان ناراحت کننده نباشد.
تمرینات تمدد اعصاب را امتحان کنید- مراقبه خودرهبری و سایر تمرینات را برای آرامش اعصاب امتحان کنید. تمدد اعصاب حین ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه می‌تواند چالش‌برانگیز باشد، پس با درمانگر خود در مورد تمرینات یا فعالیت‌هایی که ممکن است برای شما مؤثر باشند صحبت کنید.
بازگشت به کار یا مدرسه- اگر احساس می‌کنید که توانایی دارید، بازگشت به کار، مدرسه یا دانشگاه می‌تواند کمک کننده باشد. این کار باعث می‌شود که احساس کنید به روال عادی بازگشته‌اید. بااین‌حال، باید تلاشتان اجتناب از موقعیت‌هایی باشد که احتمال قرارگرفتن شما را در معرض تروما یا فشار روانی (استرس) را بالا می‌برد. به طور کلی، کار در محیط حامی و با فشار روانی (استرس) کمتر بهترین کار ممکن تا درمان است.
به طور منظم غذا بخورید و ورزش کنید-سعی کنید در زمان‌هایی که معمولاً غذا می‌خورید غذا بخورید، حتی اگر احساس گرسنگی نمی‌کنید. اگر احساس می‌کنید که توانایی دارید، سعی کنید که به طور منظم ورزش کنید. این کار همچنین با شما کمک می‌کند که هنگام خواب بیشتر احساس خستگی کنید.
با دیگران وقت بگذرانید- وقت صرف کردن با افرادی که برایتان مهم هستند به شما احساس حمایت می‌دهد.
انتظار بهتر شدن داشته باشید- روی این فکر تمرکز کنید که به مرور بهتر خواهید شد. این تفکر برای روند بهبودی شما خوب خواهد بود. یادتان باشد برای اینکه سریع بهبود یابید به خود فشار نیاورید.
به مکانی برگردید که حادثه تروماتیک رخ داده- تنها زمانی که احساس می‌کنید توانایی دارید، شاید تمایل داشته باشید به محلی که حادثه تروماتیک رخ داده برگردید. اگر قصد انجام چنین کاری را دارید، با درمانگر یا پزشک خود صحبت کنید، تا آنها در این مسیر از شما حمایت کنند.

همچنین حین بازیابی شاید بخواهید مراقب انجام برخی کارها بوده یا نسبت به آنها آگاه باشید. بااین‌حال، انجام «کار درست» می‌تواند واقعاً چالش‌برانگیز باشد و به واسطه انجام برخی از این کارها نباید احساس گناه کنید.

خودانتقادی- علائم اختلال استرس پس از سانحه نشانه ضعف نیست. آنها واکنش طبیعی به تجربیات ترسناک هستند.
احساستان را برای خودتان نگه دارید - اگر اختلال استرس پس از سانحه دارید، از به اشتراک گذاشتن افکار و احساسات خود با دیگران احساس گناه نکنید. صحبت درباره آنچه احساس می‌کنید می‌تواند از روند بهبودی شما پیشتیبانی کند.
انتظار داشتن برای بازگشت فوری همه چیز به روال عادی-درمان اختلال استرس پس از سانحه زمان‌بر است. سعی کنید که انتظار بیش از حد و خیلی سریع از خود نداشته باشید.
دور ماندن از سایر افراد- اگر برای مدت طولانی تنها بمانید، احساس انزوا در شما افزایش می‌یابد و حالتان بدتر می‌شود.
مصرف الکل و سیگار- درحالی که الکل می‌تواند کمک کند که آرام شوید، اما در طول زمان باعث بدتر شدن شما خواهد شد. قهوه و نیکوتین می‌توانند به عنوان محرک عمل کنند و اگر علائم مربوط به اختلال استرس پس از سانحه را تجربه می‌کنید ممکن است باعث بدتر شدن حال شما شوند.
خستگی بیش از حد- اختلال استرس پس از سانحه می‌تواند خواب شما را دچار مشکل کند، اما تا جایی که می‌توانید سعی کنید برنامه خواب معمول خود را حفظ کنید و تا دیر وقت بیدار نمانید، چون این کار باعث بدتر شدن شما خواهد شد. می‌تواند اطلاعات بیشتر را از منبع ما در بخش خواب خوب کسب کنید.

اختلال استرس پس از سانحه پیچیده چیست:

برخی افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه پیچیده دچار می‌شوند. این به دلیل تجربه حادثه یا یک سری از حوادث هستند که بسیار تهدیدکننده و وحشت‌آورند. این اتفاقات می‌توانند در دوران کودکی یا بزرگسالی رخ دهند. اغلب مواقع، فرار یا اجتناب از این رویدادها آسان نیست و اغلب دشوار یا غیرممکن خواهد بود. به عنوان مثال:

شکنجه
برده‌داری
کارزارهای نسل‌کشی
زندگی در منطقه جنگی
خشونت خانوادگی طولانی مدت
تکرار سوء استفاده فیزیکی و جنسی در کودکی.

علاوه بر علائم اختلال استرس پس از سانحه، افرادی که مبتلا به نوع پیچیده آن هستند، ممکن است از موارد ذیل نیز رنج ببرند:

داشتن باورهای بسیار منفی در مورد خودشان مثل «تحقیر شده، شکست‌خورده یا بی‌مصرف»
مشکل داشتن در ابراز احساسات و همچنین واکنش‌های عاطفی
مشکل در حفظ ارتباطات و احساس صمیمیت با سایر افراد
بی اعتمادی به تمام مرد ها یا زن ها به دلیل سواستفاده جنسی در کودکی

درمان اختلال استرس پس از سانحه پیچیده:

نداشتن اعتماد به سایرین و در کل نسبت به جهان، در افراد مبتلا به این نوع اختلال شایع است. درمان در این افراد اغلب طولانی‌تر است تا آنها را قادر سازد رابطه‌ای امن با درمانگر خود برقرار کنند. کار با فرد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه پیچیده اغلب سه مرحله را شامل می شود:

پایدار سازی:

در مرحله پایدار سازی، فرد یاد می‌گیرد که به درمانگر خود اعتماد کند، و احساس پریشانی و گسست را درک و کنترل نماید. و راجب احساسات خود و بدون شرم در این باره صحبت کند.

به عنوان قسمتی از پایدار سازی، شاید تکنیک‌های «اتصال به زمین» را یاد بگیرد. این تکنیک‌ها می‌توانند به فرد کمک کنند تا روی احساسات طبیعی فیزیکی خود تمرکز کند، و به او یادآوری می‌کند که در حال زندگی کند نه گذشته.

پایدار سازی همچنین میتواند کمک کند که فرد از احساس ترس و اضطراب ناشی از خاطرات و عواطفی که عامل تولید آنها هستند «جدا» شود. این کار کمک می‌کند که این خاطرات کمتر ترسناک باشند و فرد با مرور آن ها کمتر رنج بکشد و به مرور زمان در مغزش طبقه بندی شود و فرد درک کند که این رویداد متعلق به گذشته است. در واقع هدف پایدار سازی این است که نهایتاً فرد قادر باشد بدون تجربه اضطراب یا فلش‌بک‌ها زندگی کند.

درمان‌های مبتنی بر تروما:

درمانی که متمرکز بر تروماست، از جمله حساسیت زدایی و پردازش مجدد حرکات چشم یا درمان شناختی رفتاری متمرکز بر تروما، می‌تواند به آنها کمک کند تا تجربه تروما را پردازش نمایند. سایر روان‌درمانی‌ها، از جمله روان پویشی، نیز می‌توانند مفید باشند. باید در اختلال استرس پس از سانحه پیچیده احتیاط کرد، چون درصورت استفاده نامناسب از این درمان‌ها ، ممکن است وضعیت‌ بدتر شود.

ادغام یا ارتباط مجدد:

وقتی فرد از موقعیت خطرناک ذهنی خود فاصله گرفت و قادر به لمس دوباره زندگی شد، برگشت به روش معمول زندگی، می‌تواند به او کمک کند تا به دنیای واقعی عادت کند. این بخش به فرد کمک می‌کند که خود را به عنوان فردی دارای حق و انتخاب ببیند.

ادغام مجدد به این افراد کمک می‌کند تا:

با خود و دیگران به طور دلسوزانه ارتباط برقرار کنید
مجدداً به خود و دیگران اعتماد کنید
دوباره در دوستی‌ها، روابط صمیمی و فعالیت‌هایی که باعث ارتقای سلامت و تندرستی شما می‌شوند شرکت کنید

دارو درمانی در اختلال استرس پس از سانحه پیچیده:

در اختلال استرس پس از سانحه، داروی ضد افسردگی یا سایر داروها را می‌توان علاوه بر روان درمانی استفاده کرد. اگر روان درمانی به فرد جواب نمی‌دهد یا برایش ممکن نیست، می‌توانید از دارو ذرمانی استفاده کنید.

خودیاری:

اگر مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه پیچیده هستید، تلاش برای انجام کارهای عادی، که هیچ ارتباطی با تجربیات ترومای شما ندارند می‌تواند مفید باشد. از جمله این کارها عبارتند از:

دوست یابی
اشتغال
ورزش کردن منظم
یادگیری تکنیک‌های تمدد اعصاب
ایجاد سرگرمی
داشتن حیوانات خانگی.

اینها باعث می‌شوند که به تدریج به دنیای پیرامون خود اعتماد کنید. بااین‌حال، این کار زمان‌بر است و اگر انجام این کارها برایتان دشوار است یا بلافاصله قادر به انجام آنها نیستید، نباید احساس شرمندگی کنید.

چگونه می‌توانم تشخیص دهم که فردی به اختلال استرس پس از سانحه مبتلاست:

اگر فردی را می‌شناسید که به تازگی حادثه تروماتیک را تجربه کرده است، مواردی وجود دارند که ممکن است بخواهید به آنها توجه کنید. این موارد می‌تواند نشانه‌هایی باشند که افراد نمی‌توانند با آنها کنار بیایند:

تغییر در رفتار- عملکرد ضعیف در کار، تأخیر، دریافت مرخصی استعلاجی، سوانح جزئی
تغییر در عواطف- خشم، بی قراری و پرخاشگری، افسردگی، نداشتن انگیزه و تمرکز
تغییر در افکار- تمرکز بر تهدید و ترس، دیدگاه‌های منفی نسبت به آینده
علائم جسمانی غیرمنتظره- مانند تنگی نفس، بی‌قراری یا دل درد

اگر فکر می‌کنید که فردی علائم اختلال استرس پس از سانحه دارد، می‌توانید وی را تشویق به مشورت با پزشک عمومی‌‌اش کنید. اگر برای انجام این کار با وی به اندازه کافی صمیمی نیستید، ممکن است که بخواهید با فردی که با او صمیمی است صحبت کنید، که به جای شما این کار را انجام دهد.

همچنین بررسی اطلاعات در مورد اختلال استرس پس از سانحه، مانند این منبع، ممکن است برای وی مفید باشد چون به او کمک می‌کند که دشواری‌هایی را که با آن مواجه هست شناسایی نماید.

چگونه می‌توانم از فردی که حادثه تروماتیک را تجربه کرده است پشتیبانی کنم:

انجام موارد ذیل می‌تواند به حمایت از فردی که با موردی تروماتیک مواجه بوده است کمک کند:

صحبت کنید- به آنها زمان بدهید تا بتوانند با شما در مورد تجربیاتشان صحبت کنند.
گوش کنید- به آنها اجازه دهید صحبت کند، و سعی کنید که وسط حرفشان نپرید یا تجربیات خودتان را به اشتراک نگذارید.
سؤالات کلی بپرسید- اگر سؤال می‌پرسید، سعی کنید که کلی و بدون قضاوت باشند. به عنوان مثال، شاید بخواهید بپرسید «آیا با فرد دیگری در مورد این موضوع صحبت کرده‌اید؟» یا «اجازه هست به شما کمک کنم تا حمایت بیشتر کسب کنید؟»

باید سعی کنید که از موارد ذیل اجتناب نمایید:

گفتن اینکه می‌دانید چه حسی دارند- حتی اگر مورد مشابه را تجربه کرده‌اید، افراد موقعیت‌ها را بسیار متفاوت تجربه می‌کنند. مقایسه کردن کمکی نمی کند.
گفتن به آنها که خوش شانس هستند که زنده‌اند- افرادی که حادثه تروماتیک را تجربه کرده‌اند اغلب احساس خوش‌شانسی نمی‌کنند. اغلب، اگر دیگران مرده باشند آنها به دلیل زنده بودن احساس گناه می‌کنند.
کوچک کردن تجربه آنها- حتی اگر قصد دارید حالشان را بهتر بکنید به آنها نگویید که وضعیت می‌توانست بدتر از این باشد. این کار باعث می‌شود که افراد فکر کنند که محق نیستند چنین احساساتی داشته باشند.
ارائه پیشنهادات غیرمفید- حتی اگر می‌دانید که این پیشنهادات در گذشته برای شما مؤثر واقع شده‌اند، آنها را ارائه نکنید. مردم بسیار متفاوت هستند و اغلب ممکن است قبلاً آنچه را که پیشنهاد می‌دهید امتحان کرده باشند.

نتیجه:

اختلال استرس پس از سانحه PTSD ممکن است در زندگی هر فرد و در هر سنی رخ دهد حتی ممکن است در طول زندگی بعضی افراد این اتفاق چند بار رخ دهد. اما این رویداد با اینکه روند درمان زمان بری را در پی دارد اما قابل درمان است و در مواردی که فرد نمیتواند با خود یاری یا همراهی نزدیکان از آن گذر کند حتما باید از فرد متخصص کمک بگیرد. و به عنوان کلام آخر باید اضافه کرد که زندگی با رخ دادن اتفاقات تروماتیک واقعا دگرگون می شود اما این پایان راه نیست و بعد از گذشت تمام این سختی ها چشم اندازی روشن می تواند در انتظار این افراد باشد.

مهدی صارمی نژاد
۱۸ ۰
۱ نظر

تروما Trauma

چهارشنبه ۱۲ اردیبهشت ۰۳ | ۱۱:۴۷ ۸۰ بازديد

ضربه یا تروما به انگلیسی ( Trauma ) :
در ابتدای این مقاله اول به بررسی تعریف تروما از نظر علم پزشکی به صورت خلاصه پرداخته می شود و در ادامه از منظر روانشناسی به طور کامل به بررسی آن پرداخته می شود.

تروما در پزشکی:
از نظر دانش پزشکی به هر نوع ضربه، جراحت، شوک، آسیب و حادثه وارد شده بر بدن گفته می‌شود، مشروط به اینکه این موارد از خارج به بدن وارد شده باشد و عامل درونی، علت ایجاد آسیب نباشد. از سال ۱۹۶۷ میلادی افراد آسیب دیده ترومایی به عنوان یک بیمار و نه یک حادثه دیده مورد توجه قرار گرفتند با این وضعیت بخش اورژانس و مراقب‌های پزشکی تغییرات مهم و مثبتی انجام دادند. تروما چهارمین عامل آماری در مرگ و میر در جهان شناخته می‌شود.

در واقع تروما هر آسیبی است که در اثر افزایش انرژی ورودی به بدن ایجاد شود. این انرژی ممکن است از نوع ضربه مکانیکی، حرارتی سوختگی، شیمیایی یا انواع دیگر باشد. اهمیت تفاوت این موضوع در اورژانس و فوریت‌های پزشکی مشخص می‌شود، مثلاً در برخورد با بیمار دچار شوک، اگر عامل آن بیماری باشد،امدادگر به راحتی می‌تواند اقدام به جا به جایی بیمار کند، ولی در شرایط تروما، به علت وجود احتمال آسیب‌های شدید مانند قطع نخاع، هر نوع جا به جایی و حرکت بیمار بدون حمایت و ثابت نموندن بدن و توسط اشخاص غیر مجرب ممنوع است. تروما را می‌توان بر اساس مکانیسم آسیب (حوادث ترافیکی، سقوط، حوادث منزل ... ) و محل آسیب (سر، شکم و…) یا بر اساس ویژگی‌های عامل ایجاد کننده تروما (ترومای نافذ شکم (یا شی برنده) یا ترومای غیر نافذ (بلانت) و همچنین ترومای حرارتی یا فشاری (باروتروما) و غیره تقسیم بنده نمود

در علم پزشکی انواع تروما می تواند شامل مواردی از این دست باشد:

در قسمت بالا به صور ت خلاصه تعریف تروما از منظر علم پزشکی شرح داده شد و با توجه به آن می توان این برداشت کلی را داشت که تروما شامل وارد شدن ضربه ای شدید از محیط خارج به فرد است که می تواند سبب آسیب های جدی شود در ادامه این مقاله که برگرفته از کارگاههای مهدی صارمی نژاد روانشناس بالینی است به بررسی تروما از منظر روانشناسی پرداخته می شود و از زبان یک روان درمانگر این امر تحلیل می شود.

آنچه درباره تروما باید دانست:

از نظر علم روانشناسی ترومای روانی پاسخ به رویدادی است که فرد آن را به شدت استرس زا می داند و یا به زبان دیگر آمادگی مواجه شدن با آن را ندارد. به عنوان مثال رخ دادن بلایای طبیعی مثل زلزله و سونامی و... یا یک حادثه ناگهانی می تواند برای فرد آسیب زا باشد. تروما می تواند باعث بروز علائم جسمی و روحی مختلفی شود که می تواند در هر فرد نمپدی متفاوت داشته باشد. نکته قابل توجه این امر است که همه ی کسانی که اتفاقات استرس زا را تجربه می کنند دچار تروما نمی شوند. در واقع تروما انواع مختلفی را شامل می شود.

در برخی افراد علائم تروما زودگذر است و شاید فرد بدون کمک درمانگر هم بتواند به تنهایی از این مرحله گذر کند اما در برخی دیگر از انواع تروما اثرات ناشی از آن برای طولانی مدت باقی خواهد ماند که فرد به تنهایی قادر به رفع آن نیست و بهتر است از متخصص کمک بگیرد. برای درمان تروما ابتدا باید ریشه ی شکل گیری آن را پیدا کرد و سپس راه حل های اثرگذاری برای کنترل علائم آن پیاده شود و بعد از کاهش علائم در فرد می توان از روش هایی ترکیبی از روان درمانی و CBT و... برای کمک به فرد درگیر با تروما کمک گرفت که در ادامه در بخش درمان به آن پرداخته می شود.

برای مطالعه دیگر مقالات کلیک کنید: نمایش

برای درک بهتر این ضایعه لازم است که در ادامه به تعریف دقیق آن از منظر روانشناسی پرداخته شود.

تروما چیست؟

تروما در حقیقت پاسخی احساسی به یک اتفاق وحشتناک مانند تصادف، تجاوز جنسی و یا بلایای طبیعی و... است. لزا تروما می تواند پاسخی برای موقعیت هایی باشد که فرد آنها را از لحاظ روحی و فیزیکی تهدید آمیز یا آسیب زننده بداند. فرد آسیب دیده ممکن است طیف وسیعی از احساسات مختلف مثل غم، خشم، ترس، خجالت و... را پس از حادثه و در دراز مدت احساس کند. و همچنین ممکن است این افراد احساس گیجی، درماندگی و شوکه شدن داشته باشند و یا هضم اتفاق رخ داده برایشان بسیار دشوار باشد به طوری که اغلب این افراد بیان می کنند که انگار از زمان و مکان خارج شده اند و نمی دانند چکار می کنند به طور مثال در تجاوز بعضی افراد این رویداد را فراموش می کند و مغز برای حفظ بقای فرد و کاهش سطح تنش های ناشی از این رویداد فراموشی را پیشه می کند و این خود نشان می دهد که تروما برای هر فرد و با توجه به اتفاقی که باعث رخ دادن آن شده است می تواند چقدر پیچیده باشد، این موارد نمونه کوچکی از واکنش های روحی است که هر فرد بعد از رخ دادن تروما آن را تجربه میکند. اما این تنها بخشی از تجربه هر فرد است زیرا اکثر این افراد نشانه های فیزیکی از این رخ داد را با خود یدک می کشند که نه تنها روان آسیب دیده آن ها را درگیر کرده است بلکه عمق این تروما به جسم آن ها هم آسیب وارد کرده است در اینجاست که ریشه یابی درد های ناشی از روان تنی در افراد اهمیت زیادی پیدا میکند.

تروما ممکن است تاثیرات طولانی مدتی بر سلامت روانی فرد بگذارد. و چنانچه با گذشت زمان از شدت علائم کاسته نشود و ادامه داشته باشد تروما در فرد به اختلال استرس پس از سانحه(PTSD) تبدیل می شود.

انواع مختلف تروما عبارتند از:

ترومای شدید ولی زودگذر

این نوع تروما ناشی از اتفاقی استرس زا یا خطرناک است.

ترومای مزمن

ترومای مزمن ناشی از قرار گرفتن مکرر و طولانی مدت در معرض رویدادهای بسیار استرس زا مانند کودک آزاری، زورگویی یا خشونت خانگی است.

ترومای پیچیده

این نوع تروما ناشی از قرار گرفتن در معرض چندین موقعیت آسیب زا می باشد.

ترومای ثانویه یا ترومای نیابتی

در این نوع تروما فرد آسیب دیده در اثر ارتباط با افراد آسیب دیده ی دیگر در واقع علائم خود را تشدید می کند.

علائم تروما

علائم تروما می تواند شدید یا خفیف باشد. عوامل زیادی تعیین کننده ی چگونگی تاثیر یک رویداد آسیب زا بر هر شخص هستند. این عوامل عبارتند از:

شخصیت افراد
سلامت روانی افراد
مواجهه قبلی با رویدادهای آسیب زا
نوع و ویژگی های رویدادهای آسیب زا
پیشینه و رویکرد افراد برای مدیریت احساسات

پاسخ های عاطفی و روانی

فردی که یک اتفاق آسیب زا را تجربه کرده ممکن است احساسات مختلفی داشته باشد. این احساسات عبارتند از: انکار، خشم، ترس، غم، خجالت، سردرگمی، اضطراب، افسرگی، کرختی، احساس گناه، ناامیدی، تحریک پذیری و عدم تمرکز.

گاهی افراد آسیب دیده ممکن است ممکن است طغیان های عاطفی داشته باشند، کنار آمدن با احساسات برایشان سخت باشد یا از دیگران کناره گیری کنند. مرور خاطرات و کابوس نیز در این افراد رایج است.

علاوه بر پاسخ های عاطفی، تروما می تواند واکنش های فیزیکی نیز به همراه داشته باشد. این واکنش ها عبارتند از: سردرد، علائم گوارشی، خستگی مفرط، تپش قلب، تعریق و عصبی بودن. گاهی اوقات افراد احساس برانگیختگی شدید را تجربه کرده یا حس می کنند که در حالت هوشیاری دائمی هستند. این احساسات و حالت ها سبب بروز مشکلات خواب نیز می شود.

در برخی افراد آسیب دیده سایر مسائل مربوط به سلامت روان مانند افسردگی، اضطراب و مشکلات سوء مصرف مواد تشدید

میشوند.

اتفاقات تروماتیک( آسیب زا)

تحقیقات نشان می دهد که 60 الی 75 درصد جمعیت آمریکای شمالی اتفاقات آسیب زا یا تروماتیک را تجربه کرده اند. این اتفاقات عبارتند از: زورگویی، آزار و اذیت، سوء استفاده ی جنسی، تجاوز جنسی، تصادف، زایمان، بیماری های کشنده، از دست دادن ناگهانی عزیز، مورد حمله قرار گرفتن، گروگان گیری، اقدامات تروریستی، بلایای طبیعی و جنگ , و یا ترکیبی از این موارد. لذا رویداد های آسیب زا میتوانند پیش رونده و مداوم باشند. همچنین اگر فردی شاهد اتفاقی آسیب زا برای فرد دیگر باشد نیز ممکن است تروما را تجربه کند.

تروما در کودکان

تحقیقات نشان می دهد که کودکان در برابر ضربه های روحی آسیب پذیرتر هستند چرا که مغز آنها در حال رشد است. کودکان در اتفاقات وحشتناک استرس شدیدی به سراغشان می آید و بدن آنها هورمون های مربوط به استرس و ترس را ترشح می کند. این نوع تروما میتواند رشد طبیعی مغز را مختل کند و فرد را دچار اختلالات شخصیت متعددی کند که در تمام طول زندگی می تواند روی زندگی آن اثراتی را داشته باشد. در نتیجه، تروما، به ویژه ترومای مداوم، ممکن است به شدت بر رشد عاطفی طولانی مدت، سلامت روان، سلامت جسمی و رفتار کودک تأثیر بگذارد. از طرفی احساس ترس و درماندگی می تواند حتی در بزرگسالی نیز همراه فرد باشد.

درمان تروما

روش های درمانی متعددی وجود دارند که می توانند به افراد آسیب دیده در اثر تروما ها کمک کنند تا با علائم خود کنار بیایند و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشند.

مراجعه به کلینیک های روانشناسی

نخستین قدم برای درمان تروما تراپی است. به طور کلی فرد می بایست از درمانگری که در مواجه و درمان تروما با تجربه است، کمک بگیرد. رویکرد های درمانی که برای فرد آسیب دیده در اثر تروما مناسب هستند عبارتند از:

رویکرد شناختی-رفتاری
حساسیت زدایی و پردازش مجدد
هیپنوتیزم برای بررسی ریشه های تروما و کاهش علائم ناشی از آن
روانکاوی

لازم به ذکر است که یک درمانگر تروما همواره باید از ترکیبی از تمام این رویکرد های درمانی استفاده کند تا درمانی با اثر بخشی بیشتر رقم بخورد.

درمان های فیزیکی

برخی از درمانگران از تکنیک های جسمی برای کمک به ذهن و بدن فرد به جهت پردازش تروما استفاده می کنند. درمان های فیزیکی انواع مختلفی دارند که شامل موارد زیر می باشند:

روان درمانی حسی حرکتی

تحریک نقاط مختلف بدن با طب سوزنی
درمان های لمسی

نتیجه گیری

تروما شامل رخ دادن اتفاقات ناگوار دردوران های مختلف زندگی فرد است که ممکن است در هر سنی ایجاد شود. این افراد بهتر است به روان درمانی مراجعه کنند زیرا گاهی فرد متوجه تاثیرات تروما بر زندگی اش نمی شود و نیاز به کمک گرفتن از فردی متخصص دارد. نکته مهمی که درباره ی این رخ داد ثبت شده در حافظه و درد ناشی از آن وجود دارد این است که این مشکل قابل درمان است و میتوان اثر این اتفاقات ناگوار را کم کرد. همچنین لازم است بدانید تروما اتفاق بدی است که در اثر یک آزار جنسی یا تصادف و … اتفاق می افتد و فرد نباید نسبت به آن شرمگین و خجالت زده باشد ، بلکه باید برای درمان آن اقدامات لازم را انجام دهد.

مهدی صارمی نژاد
۱۷ ۰
۲ نظر

اعتیاد به فضای مجازی در نوجوانان

سه شنبه ۰۴ اردیبهشت ۰۳ | ۲۱:۵۷ ۵۹ بازديد

اعتیاد به فضای مجازی در نوجوانان و جوانان

بررسی دلیل اعتیاد به فضای مجازی در نوجوانان و جوانان و آسیب هاب ناشی از آن:

اعتیاد به فضای مجازی در زندگی امروز پدیده ای رایج و فراگیر است که شاید خود ما یا حتی نزدیکانمان درگیر آن باشیم و این مسئله اهمیت روز افزونی می یابد زیرا اعتیاد به فضای مجازی به طور چشمگیری باعث کاهش عملکرد (توانایی) فرد در انجام کارهای روزانه می شود و زمان زیادی از شبانه روز بدون متوجه شدن گذر زمان از دست می رود و این امر می تواند آسیب های زیادی در بلند مدت در تمام جوانب زندگی یک فرد وارد کند.

از ضرر های اعتیاد به فضای مجازی و اینترنت می توان به مواردی مثل موارد زیر اشاره کرد:

سرقت اطلاعات و یا سرقت مالی
مورد تهدید و اخاذی قرار گرفتن
مواجهه با محتوای نامناسب (مثل صنعت پورنوگرافی)
یادگیری الگوهای نادرست مثل خشونت و عادی سازی خشونت و تبعیض نژادی
و...

اعتیاد به فضای مجازی نوعی اعتیاد رفتاری است که در آن فرد وابستگی شدید به اینترنت و استفاده از فضای مجازی و دستگاه های ارتباط جمعی و شبکه های آنلاین پیدا می کند تا از این طریق بتواند با تنش ها و استرس های زندگی روزمره خود مقابله کند.

متخصصان فعالیت اینترنتی را در شاخه اعتیاد قرار می دهند که از نظر زمانی در طول روز زمان 8 الی 10 ساعت یا بیشتر توسط فرد به این فعالیت اختصاص داده شود. و قابل ذکر است که شیوع این نوع اعتیاد در کودکان و نوجوانان بیشتر است و باعث شده است در کشور های پیشرفته این امر به نگرانی بزرگی تبدیل شود.

لازم به ذکر است که این نوع از اعتیاد تنها با معیار زمانی که برای آن صرف می شود سنجیده نمیشود بلکه عواملی مثل ایجاد فعالیت های غیر ضروری و بدون کنترل در شبکه های اجتماعی (مجازی) هم جز معیار های سنجش آن محسوب می شود به طور مثال فرد برای رفتن به مرحله بعد بازی مجازی خود به جای صبر کردن تا پر شدن جان از دست رفته اش هزینه ای را

پرداخت می کند تا بتواند به بازی ادامه دهد و این امر علاوه بر زمان از دست رفته روزانه اش حجم زیادی هزینه را برای او به همراه دارد که کاملا غیر ضروری است.

نکته قابل توجهی که باید در نظر داشت این امر است که استفاده از اینترنت در انجام تکالیف مدرسه، وظایف شغلی و کسب و کارو... جز اعتیاد محسوب نمی شود (مخصوصأ با شیوع پندمی هایی مانند کرونا این امر در سراسر دنیا بیشتر رواج داشته است که تمام سازمان ها چه بخش ها علمی و چه مراکز پزشکی و ... میزان فعالیت های مجازی خود را افزایش داده اند. )

دلایل اعتیاد به اینترنت و فضای مجازی:

هنوز دلایل مشخصی برای این نوع اعتیاد مشخص نشده است اما متخصصان معتقدند که این اعتیاد نیز مانند سایر انواع آن ناشی از مشکلات روان درمانی و ناتوانی در حل و فصل مشکلات است.

به طور مثال در اکثر موارد مورد بررسی قرار گرفته در این زمینه فرد به دلایلی مثل افسردگی و اضطراب و بی قراری یا برای فرار از شرایط ناخوشایند و واقعیت های زندگی که با آن ها به صورت روزانه در زندگی شغلی، تحصیلی، احساسی و خانوادگی و... دست و پنجه نرم می کند به استفاده افراطی از اینترنت و فضای مجازی روی می آورد.

انواع اعتیاد به فضای مجازی:

اعتیاد به فضا و شبکه های اجتماعی آنلاین
اعتیاد به بازی کامپیوتری
اعتیاد به دیدن وبسایت های غیر اخلاقی
اعتیاد به قمار آنلاین

بررسی دلایل اعتیاد به فضای مجازی در نوجوانان:

رنج بردن از اضطراب و تشویش که به خصوص در افراد نوجوان به دلیل سن بحرانی رو به افزایش است زیرا آنها در این مقطع سنی با اضطراب و تناقض های زیادی دست و پنجه نرم میکنند و فضای مجازی محیط امن تری برای فرار آنها از فشار های روحی است.
وجود اختلال افسردگی در نوجوان به دلیل بحران های نوجوانی، اما فرار به فضای مجازی به مرور زمان و در درازمدت این افراد باعث تشدید افسردگی و اضطراب و استرس و همچنین انزوا طلبی می شود.
اعتیاد به مواردی دیگر مانند قمار، الکل و ... در این گونه موارد فرد بخاطر احساس گناه و ضعف خود به دنیای مجازی پناه می برد اما باعث بروز مشکلات مالی و شدید اعتیاد میشود.
نداشتن پشتیبانی اجتماعی، این بعد از دلایل اعتیاد نوجوانان شامل دسته ای از افراد میشود که در برقراری روابط اجتماعی با همسالان خود دچار چالش و مشکلات عمده ای هستند و به دلیل های متنوع در این جوامع پذیرفته نشده یا مسخره و یا نادیده گرفته می شوند آنها به عنوان راه حل اغلب از ******** ها و شبکه های گفت و گوی دوستانه برای ایجاد رابطه امن و راحت با دیگران بهره می برند.
کمبود آرامش، این دلیل نوجوانانی را شامل می شود که در زندگی اجتماعی و خانوادگی خوب ناشاد هستند و اکثرأ با پیدا کردن جایی که در آن احساس آرامش کنند مشکل دارند و احساس راحتی و پذیرفته شدن بیشتری را با دوستان مجازی خود تجربه می کنند تا دوستان مدرسه و دنیای واقعی.
استرس بالا، این نوجوانان با روش فرار و پرت کردن حواس خود از مسئله ای که موجب افزایش استرس در آن ها شده است به گردش در شبکه های مجازی می پردازند، اکثرأ مشاهده شده است که در هنگام امتحان دروسی که نوجوانان در آن احساس ضعف بیشتری دارند زمان اختصاص داده شده به شبکه های مجازی و بازی های آنلاین و... بیشتر بوده است زیرا فرد برای مقابله با استرس بالای خود در رابطه با مسئله پیش رو به این محیط پناه می برد.
نیاز ذاتی افراد که دارای دو بعد جنسیتی نوجوانان است که در پسران به صورت نشان دادن و جست وجوی قدرت و مقام و انحرافات اخلاقی اشاره می شود و در دختران نیاز به مورد توجه قرار گرفتن، دیده شدن به نمایش گذاشتن خود (در صورت رضایت از ظاهر) و نمایش موفقیت و ثابت کردن خود و دست یابی به همراه و حامی روحی و عاطفی و نیاز به پنهان کردن مسائلی که در آن اعتماد به نفس کمی دارند اشاره کرد.

آسیب های ناشی از اعتیاد در نوجوانان:

این بخش شامل موازد بسیار متنوعی است که از کم تحرکی تا ضرر های مالی و مورد سواستفاده قرار گرفت فرد را شامل می شود که در اینجا به بررسی مواردی به صورت خلاصه پرداخته می شود که از کارگاه نوجوانان و مسائل مربوط به آنان مهدی صارمی نژاد روانشناس بالینی جمع اوری شده است، به طور کلی این موارد شامل :

بازماندن از زندگی روزانه
صرف وقت خود برای کارهای بی هدف (چرخیدن در فضای مجازی، بازی و...).
تنها شدن و ادامه دارشدن روند تنهایی که منجر به انزوا طلبی در فرد می شود زیرا مهارت های لازم را برای برقراری ارتباط کسب نمی کند.
از دست دادن روابط معنا دار خود در زندگی روزانه (دوستان، خانواده)
دست و پنجه نرم کردن با مشکلات مالی گسترده تر شدن آنها به جای حل و فصل زیرا نوجوان هنوز به سطح استقلال کافی برای کسب درآمد نرسیده است و از نظر مالی به خانواده وابسته است و اعتیاد به شبکه های مجازی و اینترنت برای او هزینه هایی را به همراه دارد که شاید با اهداف خانواده منافات داشته باشد و این امر باعث مشاجره و درگیری فرد با خانواده برای رسیدگی به خواسته می شود و چالش ها و مشکلات او را بیشتر می کند اما مشکل مالی اش رفع نمی شود.
از دست دادن فرصت ها و موقعیت های خود بخاطر اختصاص زمان زیاد برای فعالیت مجازی، به طور مثال می تواند این زمان را صرف یادگیری مهارت هایی مثل زبان، موسیقی و ورزش و یا حتی معاشرت با افراد هم سن سال و مطالعه و.. کند.
خرید اینترنتی افراطی یا قمار که مساوی با مشکلات مالی است.
بروز افسردگی در فرد به علت مقایسه کردن شرایط فعلی خود با زندگی لوکس و بی عیب افراد در شبکه های اجتماعی بدون در نظر گرفتن این مسئله که انسان ها در فضای مجازی از نقاط قوت ظاهر و زندگی خود ویترین به اشتراک می گذارند.
افزایش اضطراب و کاهش اعتماد به نفس مخصوصا در دختران به علت نارضایتی از ظاهر خود نسبت به دیگران و مقایسه کردن خود با مدل ها و افراد معروف، البته این امر در پسران هم رایج است زیرا هر دو جنس در این سن معمولا از ظاهر و اندام خود رضایت کافی ندارند و درگیر چالش بلوغ جنسی هستند و ممکن است از بینی، اندام های جنسی خود و همچنین پوست خود و موهای زائد بدن خجالت زده باشند و با دیدن شرایط ایده آل در شبکه های مجازی احساس کافی نبودن و عدم اعتماد به نفس در شکل ظاهری را تجربه می کنند.

افزایش خشونت، هم به دلیل عادی سازی در شبکه های اجتماعی و الگوبرداری نوجوانان و هم به علت ناکامی آنها در مقابل مقایسه خود با زندگی افراد موفق در زندگی لوکس آنها در شبکه های مجازی و اطلاع نداشتن از پشت پرده زندگی افراد.

برای اطلاعات بیشتر درباره ی عوامل موثر بر بحران هویت جوانان و نوجوانان اینجا کلیک کنید.

نحوه درمان اعتیاد به فضای مجازی

درمان اعتیاد به فضای مجازی با اجرای استراتژی‌های سم‌زدایی دیجیتالی امکان پذیر است. هر کاری که باعث شود فرد از اینترنت کمتر استفاده کند و کمتر در فضای مجازی حضور داشته باشد، برای درمان اعتیاد به فضای مجازی مناسب است. نخریدن بسته اینترنت یا به طور کلی استفاده از یک تلفن همراه کاملا ساده و معمولی، بستن صدای نوتیفیکیشن‌ها، محدود کردن خود به چک کردن هر سی دقیقه یا یک ساعت یک بار موبایل، دور ماندن از موبایل هنگام غذا، تفریح، معاشرت با دیگران، تماشای فیلم و … . موفق‌ترین راه درمان اعتیاد به فضای مجازی، رفتار درمانی شناختی است که در واقع از طریق صحبت با بیمار و شناساندن رفتار بد کارکرد و عوارض ناشی از آن به صورت بلند مدت در زندگی فرد و کمک به تغییر طرز تفکر و رفتار او با یاد دادن راهکار های جدید و جایگزین کردن آن با رفتار اشتباه فرد انجام می‌شود.

ارتقای سطح سواد دیجیتالی باعث می‌شود که فرد به اندازه لازم و نیاز خود از فضای مجازی استفاده کند و بیشترین زمان را در زندگی واقعی خود صرف کند. فرد باید به این نتیجه و باور برسد که افسار فضای مجازی باید در دستان او باشد و نه برعکس. فضای مجازی و ابزار اینترنت بستری هوشمند و متناسب با پیشرفت جهان است که باید رفاه و راحتی و آرامش را برای بشر فراهم و تامین کند، نه اینکه زمینه عدم آرامش را در او ایجاد کند.

کلام آخر

اعتیاد به فضای مجازی چیزی نیست که بتوان از کنار آن سرسری عبور کرد و آن را جدی نگرفت. اعتیاد به فضای مجازی در هر کسی و با هر سن و سالی امکانپذیر است. اینکه سواد استفاده از ابزارها و کالاهای هوشمند را داشته باشیم، کمک می‌کند تا از این ابزارها بهتر و بهینه‌تر استفاده کنیم. قرار نیست ما در اختیار فضای مجازی باشیم، بلکه فضای مجازی باید در اختیار ما باشد و به پیشرفت و رشد ما در جهت مفید کمک کند.

در بسیاری از مواقع به جای استفاده از فضای مجازی می‌توان از سرگرمی‌های مفید دیگری برای پر کردن اوقات فراغت کمک گرفت. پیاده‌روی و معاشرت با دوستان، انجام فعالیت های هنری، بازی‌های جسمانی که در منزل قابل انجام هستند (به خصوص برای کودکان که این روزها تبلت و موبایل را بیشتر از بازی و تحرک انتخاب می کنند)، تنها نمونه‌هایی از کارهایی هستند که می‌توانند جایگزین استفاده از فضای مجازی شوند.

اگر احساس می‌کنید خودتان یا اطرافیانتان به فضای مجازی اعتیاد پیدا کرده‌اید، حتما این موضوع را جدی بگیرید. آسیب‌های جسمانی و روحی-روانی ناشی از اعتیاد به فضای مجازی بسیار جدی هستند و می‌توانند مسبب مشکلات زیادی در خانواده‌ها باشند.

مهدی صارمی نژاد
۱۸ ۰
۴ نظر

اختلال بیش فعالی یا نقص توجه ADHD

یکشنبه ۲۶ فروردین ۰۳ | ۱۹:۴۶ ۸۸ بازديد

اختلال بیش‌فعالی یا نقص توجه که به انگلیسی (Attention deficit hyperactivity disorder) و به اختصار ADHD نامیده می شود. طبق DSM-5 زیر گروه اختلال رشدی عصبی است . و به الگو مداوم بی توجهی و یا بیش فعالی- تکانشگری که با کارکرد یا رشد فرد تداخل دارد اشاره می کند (کارکرد رفتاری فرد و میزان تحرکش مناسب سنش نمی باشد) و عموما رشد این علایم به حدی است که با سطح رشد فرد نا هماهنگ است و می تواند به شکل چشم گیری روی فعالیت های اجتماعی، تحصیلی و شغلی فرد تاثیر مستقیم و منفی بگذارد. ADHD تأثیر منفی بر کیفیت زندگی مرتبط با سلامتی بیمار دارد که ممکن است توسط سایر شرایط روانی مانند اضطراب و افسردگی بیشتر تشدید شود یا خطر ابتلا به آن را افزایش دهد

علائم این اختلال ناشی از نقص در عملکرد اجرایی فرد است، و وجود اختلال در تنظیم عاطفی فرد اغلب به‌ عنوان یک علامت اصلی در تشخیص و شناسایی در نظر گرفته می‌شود. در کودکان، مشکلات توجه ممکن است منجر به عملکرد ضعیف در مدرسه شود. این اختلال با سایر اختلالات عصبی رشدی و روانی و همچنین برخی از اختلالات غیر روانی همراه است که می‌تواند باعث اختلالات مضاعف به خصوص در جامعه مدرن شود. اگرچه افراد مبتلا به ADHD ممکن است برای حفظ توجه بر روی وظایفی که مستلزم (پاداش یا تنبیه تأخیری) هستند، تلاش بسیاری نیاز داشته باشند، با این حال اغلب قادرند برای کارهایی که برایشان جالب یا باارزش است، سطح توجه غیرمعمول طولانی و شدیدی را نشان دهند؛ این مسئله به عنوان بیش تمرکزی نیز شناخته می شود

لازم به ذکر است که این علائم باید حداقل شش ماه مشاهده شوند و فرد باید قبل از ۱۲ سالگی این علائم را بروز داده باشد و نکته دیگر برای تشخیص این اختلال این امر است که نشانه ها باید در بیش از دو موقعیت یا فعالیت خود را نمایان کرده باشد، باید توجه داشت که اختلال روانی دیگری آن نشانه ها را توجیه نمی کند.

اختلالADHDشامل سه نوع می باشد:

ناشی از نقص توجه: که وجود شش علامت در طی شش ماه باید در فرد مشاهده شود
ناشی از بیش فعالی تکانشگری: که وجود شش علامت در طی شش ماه برای تشخیص آن لازم است
نوع ترکیبی: که ترکیبی از دو مورد ذکر شده می باشد و ۹ علامت در طی شش ماه معمولا در این گروه مشاهده می شود

نارسایی توجه:
نشانه های فرد درگیر با این نوع از اختلال بدین صورت است که این افراد قادر نیستند به جزئیات توجه دقیقی داشته باشند و معمولا در تکالیف تحصیلی، شغلی و یا سایر فعالیت ها خطاهایی ناشی از عدم توجه کافی بروز می دهند. آنها اغلب در حفظ توجه بر روی تکالیف یا کار خاصی مشکل دارند و در صحبت مستقیم با این افراد اغلب این احساس به مخاطب دست می دهد که او حرف هایش را گوش نمی دهد، همچنین آنها اغلب قادر نیستند که دستور العمل ها را دنبال کنند و یا به ندرت می توانند فعالیت هایی را که شروع می کنند به پایان برسانند، معمولا در دوران مدرسه از انجام تکالیفی که نیاز به تمرین ذهنی مداوم دارد سر باز می زنند یا به بیان ساده تر از انجام آن ها نفرت دارند، اکثرا وسایل مربوط به خود و یا ابزار لازم برای انجام فعالیت های خود را گم میکنند و در کارهای روزمره نیز بسیار فراموشکار هستند با محرک های خارجی به راحتی حواسشان پرت می شود و عموما در سازمان دهی کار ها و فعالیت های خود مشکل دارن و همین امر سبب می شود تا اضطراب زیادی را متحمل شوند.
بیش فعالی و تکانشگری:
افراد درگیر با این نوع از اختلال اغلب این نشانه ها را از خود بروز می دهند، مدام دست و پای خود را تکان می دهند و در یک جا نمی توانند آرام برای مدتی بنشینند و روی صندلی وول می خورند و در مکان هایی مثل کلاس یا سر کار که نیاز به چند ساعت نشستن مداوم دارد صندلی خود را تکان می دهند در کودکان درگیر با این نوع از اختلال اغلب مشاهده می شود که در مکان هایی که مناسبتی ندارد کودک مدام در حال دویدن و شیطنت است و از دیوار بالا می رود اما این رفتار در نوجوانان و بزرگسالان در گیر با این مدل از اختلال به صورت حس بی قراری بروز پیدا می کند، معمولا این افراد زیاد حرف می زنند در کلاس یا در جمع ها اکثرا قبل از پایان یافتن کامل سئوال به سئوال پاسخ می دهند. آنها عموما قادر به انتظار کشیدن برای نوبت نیستند و مدام مشاهده می شود که در حرف دیگران می پرند و فعالیت های آنان را قطع می کنند.

نکته قابل توجه برای تشخیص این اختلال این امر است که فرد باید ۶ مورد از علائم را داشته باشد به طوری که تاثیر منفی بر فعالیت های او داشته باشد در بزرگسالان و نوجوانان ۱۷ سال به بالا وجود حداقل پنج علامت ضروری است و علائم لزومآ بازتاب مقابله ای، نافرمانی، مخالفت جویی یا عدم درک دستورات داده شده نیست.

میزان شیوع اختلالADHD:

به طور خلاصه می توان گفت میزان شیوع این اختلال طبق ویرایش پنجم DSM-5 ، پنج درصد در کودکان و دو و نیم درصد در بزرگسالان گزارش شده است. و پسران تقریباً دو برابر بیشتر از دختران و مردان ۱٫۶ برابر بیشتر از زنان تشخیص داده می‌شود، این اختلال اکثراً در دختران نادیده یا در اواخر زندگی تشخیص داده می‌شود زیرا علائم آنها گاهی با معیارهای تشخیصی ناهمخوانی دارد. و معمولا افرادی که علائم این اختلال را در کودکی نشان داده اند تا پایان عمر با آن درگیر بوده اند.

اختلالات همبود با اختلال ADHD شامل مواردی چون:

سلوک
نافرمانی مقابله ای
افسردگی و سایر اختلالات خلقی
اختلالات یادگیری
نشانگان تورت

ارزیابی و تشخیص اختلال بیش فعالی (ADHD) :

فرآیند تشخیص برای این اختلال امری مشترک در بین بررسی نتایج از بین چند حوزه مختلف است که شامل : حوزه پزشکی، روانشناسی و بررسی عملکرد های فرد در حوزه آموزش و پرورش است.

که در ادامه به صورت خلاصه و چکیده شده ای از کارگاه آشنایی با اختلالات مهدی صارمی نژاد روانشناس بالینی به روند تشخیص و روش های درمانی پرداخته می شود.

در حیطه روانشناسی ۴ روش برای تشخیص به کار برده می شود که این روش ها را می توان به صورت زیر بیان کرد:

تماس اولیه : برای پیاده سازی این بخش می توان از (مقیاس رفتاری آخن باخ، مقیاس درجه بندی رفتار کانرز) استفاده کرد.
مصاحبه با والدین فرد : میتوان از (پرسشنامه عمومی والدین و پرسشنامه وضعیت های خانه) کمک گرفت.
مشاهده و مصاحبه با کودک : (که میتواند به دو روش با کنترل و بدون کنترل صورت پذیرد).
مصاحبه با معلمان : که در این بخش هم درجه بندی رفتاری کانرز و مقیاس عملکرد تحصیلی بهره جست.

سبب شناسی اختلال بیش فعالی (ADHD) :

عوامل ژنتیکی، عوامل روانی-اجتماعی و عوامل زیستی است که این بعد از ابعاد سبب شناسی خود شامل دو گروه است که یکی از آنها علل بروز این اختلال را ساختار و کارکرد مغز فرد دانسته و دیگر عوامل محیطی را در بروز این اختلال موثر می داند که این عوامل می توان مواردی مثل مصرف الکل در بارداری توسط مادر، کمبود وزن نوزاد هنگام تولد، مصرف سیگار والدین، تغذیه و در معرض سرب بودن و مواردی از این دست را شامل شود.

مداخلات درمانی برای اختلال بیش فعالی (ADHD) :

درمان قطعی برای این اختلال وجود ندارد و فقط می توان علائم مربوط به آن را کاهش داد و این روند شامل بخش ها و جنبه های گسترده ای از زندگی فرد است که همگی باید مورد بازبینی قرار گیرند و به شکل کار آمدی با نظر فرد متخصص تغییر کنند تا فرد بتواند کنترل بهتری بر شرایط و نشانه های این اختلال داشته باشد این مداخلات درمانی شامل بخش هایی چون دارو درمانی، رفتار درمانی مناسب فرد و افراد خانواده او، آموزش والدین ، درمان رفتاری شناختی، تغییر رژیم غذایی و پیروی از رژیم غذایی مناسب برای فرد، درمان شناختی و نروفیدبک است.

دارو درمانی در اختلالADHD:

معمولا در این اختلال بسته به میزان درگیری فرد از دوز های مختلفی از داروهایی چون: ریتالین، اتوموکستین، استراموکس، استاترا و... استفاده می شود.

*باید توجه داشت که دوز مناسب مصرف داروهای ذکر شده باید حتما تحت نظر متخصص تجویز و استفاده شود و از مصرف سرخود جدا خود داری شود*

نوروفیدبک در درمانADHD :

در این درمان سنسور هایی به نام الکترود روی پوست سر فرد قرار می گیرد و فعالیت های مغز فرد ثبت و در قالب امواج مغزی نشان داده می شود (در اصل بازی کامپیوتری بدون استفاده از دست و تنها با کمک امواج مغزی فرد انجام می شود) و با استفاده از روش تنبیه و تشویق برای مثال دادن امتیاز و کم شدن امتیاز در بازی فرد پی به درک شرایط مطلوب و نامطلوب می برد. و کم کم رفتار های آسیب زا در او کاهش می یابد.

رژیم غذایی:

رژیم غذایی یکی از بخش های قابل اهمیت زندگی فرد درگیر با این اختلال است زیرا به شکل چشمگیری می تواند تاثیر بر کاهش علائم در فرد یا افزایش نشانه های او داشته باشد. لذا در اینجا هم به توضیح خوراکی های مفید و هم مضر به صورت خلاصه پرداخته می شود.

رژیم غذایی مفید برای افرادADHD :

استفاده از بسیاری از مکمل ها می تواند بهبود در روند کنترل و کاهش علائم برای این افراد را ایجاد کند این مکمل ها شامل موارد زیر می باشند:

امگاسه
ویتامین B
آهن
زینک
منیزم

همچنین تحقیقات نشان داده است که مصرف میوه هایی مثل: کیوی، سیب، گلابی، گریپ فروت و پرتقال هم می تواند و مفید باشد همچنین مواد غذایی چون لبنیات بز، ماهی، مرغ، مغز ها، اسفناج، حبوبات و تخم مرغ هم می توانند بسیار مفید باشند.

رژیم غذایی مضر برایADHD:

بررسی ها نشان داده است که کاهش مصرف این مواد غذایی در بهبود روند کنترل و کاهش علائم در افراد درگیر با این اختلال بسیار موثر است

قهوه
مصرف نوشیدنی های صنعتی و انرژی زا
شکلات
قند و شیرینی
پنیر پیتزا
غذا های یخ زده و کنسروی
چیپس و پفک
فست فود ها
بستنی
و...

درمان شناختی و حیطه یادگیری برای اختلالADHD :

درمان تمرکز و تنش بدن
درمان مهارت حرکتی درشت
درمان مهارت حرکتی ظریف
درمان مهارت دیداری
درمان مهارت شنیداری

درمان تکانشگری و رفتاری:
در این روش درمان نیاز است که هم بر آموش والدین و هم بر روی آموزش رفتار کودک تمرکز شود، و هدف آن این امر است که کودک با کمترین میزان اضطراب و تنش که خود تشدید کننده این اختلال است به کمک همراهی والدین بتواند شیوه رفتار اثر بخش را جایگزین رفتار بد کارکرد کند.

مقالات مرتبط

مهدی صارمی نژاد
۱۷ ۰
۱ نظر

انواع ساختار خانواده Types of family structure

شنبه ۱۸ فروردین ۰۳ | ۱۹:۲۴ ۱۷۵ بازديد

انواع خانواده از دیدگاه روانشناسی Types of family structure :

مقدمه مطالعه این مطلب نیازمند این امر ست که ابتدا تعریفی از خانواده بیان شود که در ادامه ابتدا به تعاریف کلی درباره خانواده و سپس به تعاریف روانشناسی این واژه پرداخته شده است، بعد از آن به صورت خلاصه انواع خانواده از دیدگاه روانشناسی شرح داده شده، که این مطلب چکیده شده از کارگاه خانواده مهدی صارمی نژاد روانشناس بالینی می باشد.

خانواده چیست:

اینطور به نظر می رسد که کلمه خانواده نیاز به تعریف ندارد و تمامی افراد به راحتی می توانند آن را تعریف کنند اما این کلمه در هر فرهنگ و برای هر شخص دارای مفهومی متفاوت است پس با توجه به وجود این تفاوت ها بهتر است به توضیح آن پرداخته شود.

در فرهنگ لغت دانشگاهی مِریِم- وِبستر، خانواده به عنوان گروهی از افراد تعریف شده است که: (۱) از طریق اعتقادات فلسفی، مذهبی و … به هم پیوند خورده‌اند، (۲) دارای اصل و نسب مشترک هستند و (۳) با هم زیر یک سقف زندگی می‌کنند. در تعریف دیگری در فرهنگ و بستر چنین آمده است:

خانواده یک واحد زیستی- اجتماعی بنیادی در جامعه است که از دو یا چند نفر بزرگسال تشکیل شده است. که با هم زندگی می‌کنند و در زمینه مراقبت و تربیت فرزندان (چه فرزندان زیستی، چه فرزندخوانده‌ها) با یکدیگر همکاری دارند.

در تعریفی جامعتر، گلدنبرگ و گلدنبرگ (۱۹۹۶)، خانواده را نظامی اجتماعی و طبیعی می‌دانند که مجموع‌های از قواعد را ایجاد می‌کند. نقش‌هایی را برای اعضای خود طراحی و به آنها نسبت می‌دهد. دارای ساخت سازمان‌ یافته قدرت است. شکل‌های ظریفی از تعاملات آشکار و پنهان را ایجاد می‌کند. دارای شیوه‌های مفصل و مبسوطی از مذاکره و حل مساله است که برای اعضا، انجام اثربخش تکالیف متعدد را میسر می‌سازد. آنها در ادامه، خانواده را یک خرده فرهنگ دانسته و معتقدند که بین اعضای آن یک رابطه عمیق و چند لایه براساس تاریخچه مشترک، فرضیه‌ها و ادراکات درونی‌ شده در مورد جهان و اهداف مشترک وجود دارد. آنها معتقدند که در نظام خانواده، افراد از طریق وفاداری‌ها و دلبستگی‌های هیجانی قدرتمند، پایدار و متقابل به هم گره خورده‌اند. ورود به چنین نظام سازمان‌ یافته‌ای فقط از طریق تولد، فرزند خواندگی و ازدواج رخ می‌دهد.

برای اطلاعات بیشتر به این مقاله از آقای صارمی نژاد مراجعه کنید.

نظام خانواده بعد از مدتی با هم بودن به اعضای خود یک خود مختاری در عین حفظ عضویت خانوادگی آنها تا پایان عمر را عطا میکند. خانواده از چنان قدرتی برخوردار است که با وجود جدایی احتمالی و فاصله زیاد بین اعضای خانواده، حتی تا زمان مرگ، تاثیر آن باقی می‌ماند.

تعریف روانشناسی خانواده:

با توجه به اهمیت خانواده و اینکه مطالعات فراوان نشان داده‌اند که اکثر مشکلات رفتاری و انحرافات افراد، ریشه در خانواده دارد و تحقق خانواده سالم در گرو برخورداری اعضای آن از سلامت روانی و داشتن ارتباطی مطلوب با یکدیگر است، روانشناسی خانواده نیز به مرور اهمیت یافت.

تعریف روانشناسی خانواده همچون دیگر مباحث روانشناسی، متناسب با نتایج تحقیقات علمی تغییراتی یافته است. یکی از تعاریف اولیه روانشناسی خانواده چنین است:

روانشناسی خانواده با استفاده از دیدگاه سیستمی، تاکید سنتی روانشناسی بر فرد را گسترش می‌دهد. در حالی که تاکید اولیه بر ازدواج و خانواده را حفظ می‌کند، با نگاه سیستمی، بر ماهیت و نقش افراد در ساختار روابط و همچنین به طور گسترده‌تر در شبکه اجتماعی خانواده تمرکز می‌کند.

روانشناسی خانواده همچون دیگر علوم با روش‌های مختلف تعریف خود را گسترش داده است. این رویکرد همانند خانواده‌ درمانی، خانواده را به عنوان یک واحد مداخله‌ای درنظر می‌گیرد و با تکیه بر فلسفه سیستمی و توجه بر زمینه، شامل فرایندهای خانواده و زناشویی در حوزه‌های نظری، تحقیقاتی و بالینی است. روانشناسی خانواده حتی از خانواده نیز فراتر رفته و نه تنها بر مفهوم رفتارها و تعاملات در خانواده، بلکه تعاملات ما بین خانواده‌ها و سایر سیستم‌های اجتماعی تاثیرگذار بر رشد نیز تاکید می‌کند. این تاکید گسترده بر سیستم‌های اجتماعی در مفهوم سازی و مداخله، مشخصه اصلی مداخلات روانشناسی خانواده در عصر حاضر بوده است.

مداخلات امروزی در سنت روانشناسی امروزی، شامل ارزیابی و توجه به سیستم‌ها و سطوح مختلف تاثیرگذار اجتماع، همسالان، مدرسه و … در خانواده است. روانشناسان علاوه بر تاکید بر مطالعه فرد و ویژگی‌های شخصیتی، فضای روانی حاکم بر خانواده را عنصری مهم می‌دانند. همچنین معتقدند که این فضای روانی حاصل برهم‌کنش تعاملات، روابط و تجربیات فردی و بین‌فردی اعضا خانواده با یکدیگر و همچنین با سیستم‌های بزرگتر است.

روانشناسی خانواده ثابت کرده است که یک تخصص باثبات در روانشناسی معاصر است. بسیاری از تحقیقات، نظریه‌ها و تمرین‌های بالینی روانشناسی خانواده طی دهه‌ها بدست آمده است. در حال حاضر ایده‌ها و تکنیک‌های روانشناسی خانواده در قالب مدل‌های مفهومی در حال توسعه هستند. مداخلات پیچیده با استفاده از طرح‌ها، اندازه‌گیری‌ها و تحلیل‌های آماری پیشرفته، آزمایش و بررسی شده‌اند و پیشرفت‌های بسیاری در زمینه‌های علمی، بالینی، نظری و سازمانی در روانشناسی خانواده مشهود است.

خانواده دارای انواع گوناگونی است که برای تشخیص و اثر بخشی بیشتر روند درمان توسط مشاور خانواده باید شناخت کامل درباره هر کدام از آن ها وجود داشته باشد تا به طبع بتوان نتیجه مطلوب تری را حاصل کرد. در ادامه مطلب به چکیده ای از توضیحات مهدی صارمی نژادروانشناس بالینی درباره انواع خانواده پرداخته شده است.

انواع ساختار خانواده Types of family structure :

خانواده هسته ای:

این خانواده رایج ترین نوع خانواده در جوامع و فرهنگ های گوناگون را شامل می شود که اعضای آن زن، شوهر و فرزند می باشند و در اصطلاح به آن خانواده زن و شوهری هم گفته می شود.

خانواده گسترده:

خانواده های بزرگ را شامل می شود که از لحاظ روابط بین فردی پیچیده است. و در اصل خانواده هسته ای را شامل می شود که همراه با دیگر خویشاوندان باشد (شامل کسانی می شود که با هم رابطه خونی و نسبی دارند) و معمولا این خانواده شامل حلقه ای از چند نسل از افراد یک خانواده است که در کنار هم زندگی میکنند به طور مثال : پدر بزرگ، والدین، بچه، در بعضی مواقع عمو و خاله و...

در اصطلاح به این خانواده خانواده نسبی یا سه نسلی هم گفته می شود

خانواده ناتنی:

در این خانواده هر دو عضو تشکیل دهنده خانواد یا یکی از آنها قبلا متاهل بوده اند و یا به بیان دیگر یا یکی از آنها طلاق گرفته و یا بیوه شده است. این خانواده در سطوح پیچیده تر خانواده مخلوط هم نامیده می شود که در این مورد معمولا یکی از والدین یا هر دو از خانواده قبلی خود فرزند داشته باشند و فرزند آنها هم اکنون وارد خانواده جدید شده باشد.

بررسی این خانواده ها و موفقیت آمیز بودن روند جلساتشان شامل انجام دادن دو تکلیف مهم توسط اعضای آن است :

والدین جدید باید تلاش کنند تا یکدیگر را در سلسه مراتب خانواده جدید بپذیرند
فرزندان نیز بدون تجربه مشکلات مربوط به مراقبت ناشی از مرز های بد کارکرد یا مبهم در این خانواده ها والد جدید را بپذیرند

خانواده تک والدی:

در این خانواده یک والد زیستی (مادر یا پدر بیولوژیکی) و یا والدی به وسیله فرزند خواندگی وجود دارد.

و شامل دو نوع می باشد که یکی تک والدی دارای مادر و دیگری تک والدی دارای پدر است و این خانواده معمولا از سه طریق شکل می گیردکه شامل مواردی مثل:

ناشی از طلاق والدین
ناشی از مرگ یکی از والدین
ناشی از انتخاب یا نیت والدین (مثلا پدر خانواده مهاجرت کرده و مادر نکرده و طلاقی هم صورت نگرفته اما از یک جایی به بعد مسیر دو والد از یکدیگر جدا شده است)

خانواده پدر سالار:

برتری پدر در خانواده نسبت به دیگر افراد در این خانواده وجود دارد و بیشتر تصمیم گیری ها در آن تحت کنترل پدر انجام می شود.

خانواده مادر سالار:

برتری در این خانواده نزد مادر است و دقیقا بر عکس خانواده پدر سالار عمل می کند.

خانواده مرکز گریز:

منابع خشنودی و ارضا اعضای خانواده اساسأ در خارج از این خانواده وجود دارد و اعضا برای رفع نیاز های خود به بیرون از خانواده خود پناه می برند. الزامآ در روابط بین اعضا این خانواده همبستگی وجود ندارد و هنگام ناکامی به خارج حوزه خانواده توجه می شود. فرزندان معمولا در این خانواده منزوی، آشفته و گوشه گیر هستند.

خانواده مرکز گرا:

این خانواده درست برعکس خانواده های مرکزگریز عمل می کند و اعضا آن تعهدشان به خانواده خود مهمتر از تعهدشان به محیط خارج از خانواده است، از نظر روابط نقش ها در این خانواده در هم تنیده است جدایی بین اعضا دشوارو فرزندان معمولا خود محور و غیرمسئول بار می آیند و در نوجوانی اکثرأ درگیر اختلالاتی مثل اختلال خوردن (بی اشتهائی عصبی یا پر اشتهائی عصبی ) و اسکیزوفرنی می شوند.

خانواده اجماع طلب:

در این خانواده همواره اصرار بر توافق و پافشاری در آن در تمام مسائل دیده می شود. و ویژگی اصلی آن ها این امر است که اطلاعات از طریق هنجار های عینی مورد ارزیابی قرار نمی گیرد، جهان خارج برای آن ها غیر قابل پیش بینی است و از نظرشان توافق یکی از راهکار های اساسی برای دست یابی به امنیت است. پس همواره تمام افراد باید از این قانون پیروی کنند. این خانواده مرز های خشکی با جهان بیرونی دارند و همواره هر نوع بازخوردی را که در خصوص انتخاب های خود و دیگر شرایط می گیرند، رد می کنند.

خانواده تفرقه جو:

این خانواده در ایفای نقش مکمل عملکرد خوبی ندارند و برای جلب رضایت و حمایت بین اعضای خانواده رقابت وجود دارد.ائتلاف زناشویی در این نوع خانواده یا وجود ندارد یا بسیار ضعیف است و اتحاد نسلی یا جنسیتی به شدت درآن قابل مشاهده است و همچنین اتحاد بین نسلی بین والدین و کودک هم جنس هم مشاهده می شود.

خانواده متغییر:

در این مدل خانواده یا ترکیب افراد خانواده و یا مکان زندگی آنها به طور دائم در حال تغییر است.
مثلا به علت شغل پدر مکان زندگی افراد خانواده مدام در حال تغییر است و یا به علت مهاجرت یا مسائلی این چنین یکی از والدین و یا مثلا مادر و فرزند کوچک خانواده در زمان هایی مجبور بوده اند که از دیگر اعضا جدا زندگی کنند و مثلا کودکان در بازه های زمانی مختلف مراقب های مختلف دیگر مثل عمو و خاله و پدر بزرگ و... داشته اند که مدام تغییر کرده است.

خانواده ، خانواده محور:

این مدل بر اهمیت کلیت خانواده تاکید ویژه ای دارد و افراد تابع نیاز و کارکرد کل خانواده هستند.

خانواده فرزند محور:

هدف اصلی این خانواده رفع نیاز رشدی و رفاهی فرزندان است و حل مشکلات زناشوئی در این خانواده با تاخیر انجام می شود که این امر بیان کننده رشد منحرف خانواده (deviant symptoms) است.

خانواده کودک گونه:

در این گروه از خانواده ها زوجین با وجود تشکیل خانواده خود همچنان به والدین خود وابسته اند و دلیل این وابستگی عدم بلوغ و احساس ضعف و بی کفایتی زوجین است.

خانواده نا متقارن:

یکی از والدین در این خانواده قدرتمند و سلطه گر است و والد دیگر به همان نسبت ضعیف و مطیع است

خانواده پیشرفت طلب:

رقابت در بین افراد خانواده در زمینه هایی مثل رشد توانایی هایی شخصی خود فرد است، اما دیگاه افراد آن نسبت به محیط خانواده عموما خوش بینانه است. لذا دیدگاه منفی معطوف به مردم است و رفتار والدین نیز با فرزندان عموما تند، خشن و خشک است. و این امر می تواند از سمت یکی از والدین یا هر دو آنها باشد.

خانواده قرینه :

روابط بین اعضا خانواده بر شباهت رفتاری مبتی است و اکثرأ برابری در روابط این خانواده را شاهد خواهیم بود.

خانواده مکمل:

واضح است که روابط بین اعضا این خانواده مکمل است یعنی هر کدام کامل کننده دیگری است اما نه الزاما به شکل مثبت و به طور کلی میتوان گفت نابرابری در روابط این نوع خانواده دیده می شود.

در هر دو خانواده قرینه و مکمل چند ویژگی مشترک وجود دارد. مثلا نقش اعضا در این دو غالبأ خشک و سخت گیرانه تعریف شده است و عموما یا عملکرد هیجانی دارند و یا منطقی و کم پیش می آید که واکنش هایی در حد اعتدال از خود بروز دهند، اما باید توجه داشت که معمولا اگر زوجین روابط همتا و هم ارز را در این خانواده ها داشته باشند می توانند بهترین عملکرد را در هر دو خانواده ذکر شده رقم بزنند.

مهدی صارمی نژاد
۱۶ ۰
۳ نظر

۱ ۲ ۳

دکتر مهدی صارمی نژاد مشاور شیراز

روانشناسی علمی را با روانشناس بالینی می آموزیم

معرفیIntroduction

من مهدی صارمی نژاد هستم.

روانشناس بالینی (مشاور) شیراز و عضو انجمن نخبگان فارس

اختلال خوردن Bulimia Nervosa

اختلال روان تنی Psychosomatic Disorder

افسردگی depression

علائم و نشانه‌های عاطفی و رفتاری در (PMS)

علائم و نشانه‌های فیزیکی (PMS)

اختلال اضطراب Anxiety Disorder

اختلال استرس پس از سانحه PTSD

تروما Trauma

آنچه درباره تروما باید دانست:

تروما چیست؟

اعتیاد به فضای مجازی در نوجوانان

اختلال بیش فعالی یا نقص توجه ADHD

انواع ساختار خانواده Types of family structure

درباره من

موضوعات

آرشيو

برچسب ها

خلاصه آمار

تازه ترين مطالب

روانشناسی علمی را با روانشناس بالینی می آموزیم

من مهدی صارمی نژاد هستم.

روانشناس بالینی (مشاور) شیراز و عضو انجمن نخبگان فارس

علائم و نشانه‌های عاطفی و رفتاری در (PMS)

علائم و نشانه‌های فیزیکی (PMS)

آنچه درباره تروما باید دانست:

تروما چیست؟

درباره من

موضوعات

آرشيو

برچسب ها

پيوندها

خلاصه آمار

تازه ترين مطالب